Login
Hoofd menu

Durf!

Redactie Lerende Leiders
Geschreven door Redactie Lerende Leiders. Geplaatst op 13 april 2014.
Hot 992 treffers 0 favorieten toegevoegd
Dit is één van voorgepubliceerde hoofdstukken van het boek Het Leiderschapsalfabet: Het hoofdstuk D van Het Leiderschapsalfabet | Durf

leiderschapsalfabetTer voorbereiding op een leiderschapsdag over veranderen sprak ik met mijn opdrachtgever over de inhoud van de dag. Diverse vragen passeerden de revue, zoals: Wat is eigenlijk veranderen en hoe nuttig is leiderschap in het kader van verandering? Mijn opdrachtgever vroeg zich af wat zij haar leidinggevenden wilde meegeven. Al pratende veranderde het onderwerp van ‘veranderen’ in ‘inzicht in hoe je als leidinggevende met je eigen emoties en kwetsbaarheid omgaat’.

We raakten aan de praat over kwetsbaarheid, wat het is, wat het met je doet en waarom het zo verdomd lastig is om je echt kwetsbaar op te stellen. En daarmee kwam het gesprek ook op durf. Jezelf kwetsbaar opstellen heeft namelijk alles met durf en moed te maken. Kwetsbaarheid lijkt een voorwaarde voor het creëren van vertrouwen en veiligheid, voor het realiseren van een lerende organisatie, voor het verkrijgen van begrip en innerlijke groei (identiteit). Kwetsbaarheid draagt dus bij aan het realiseren van verandering. Maar kwetsbaarheid heeft ook een keerzijde.

Onze hersenen

Als je kijkt naar hoe mensen reageren op lastige, stressvolle, spannende situaties (en kwetsbare, want in de regel voelen we ons in dit soort situaties kwetsbaar), dan zie je iets interessants gebeuren in de hersenen. Ons brein bestaat simpelweg uit de hersenstam (ook wel reptielenbrein genoemd en het oudste deel van onze hersenen), het limbische systeem (emotionele brein) en de cortex, het jongste gedeelte van ons brein.

In de cortex zitten alle functies die te maken hebben met intelligent denken, zoals taal, logisch denken, argumenteren, reflecteren. Echter, dit deel van het brein is wel het minst krachtige. Ons limbische systeem en reptielenbrein zijn stukken sterker. Daarom betreuren wij vaak achteraf zaken die wij doen. In het limbische systeem zitten al onze herinneringen opgeslagen. Hier wordt vorm gegeven aan onze emoties, ons sociaal gedrag en onze motivatie.

Het reptielenbrein heeft een beperkt, maar zeer krachtig leervermogen. Dit gedeelte van ons brein is ‘cognitief impenetrabel’, wat wil zeggen dat het nauwelijks toegankelijk is voor de cortex. Het springt zodra je in gevaar komt in de overlevingsstand. Je gaat daardoor over tot primitief gedrag, zoals vechten, vluchten en bevriezen (fight, flight, freeze). Waar de cortex het nut van langetermijnplannen en -doelen begrijpt, zullen het reptielenbrein en het limbische systeem vooral gericht zijn op resultaat op de korte termijn.

Onze hersenen en kwetsbaarheid

Het brein is eigenlijk een grote database waarin allerlei herinneringen zijn opgeslagen waardoor je in vergelijkbare situaties adequaat kunt reageren. Als je bijvoorbeeld vroeger veel bent gepest, liggen deze situaties en de emoties die hiermee gepaard gingen opgeslagen in je limbische systeem. Hierdoor zul je extra alert zijn op bijvoorbeeld een negatieve opmerking over jezelf of een ander. Bij het horen (of voelen?) van een dergelijke opmerking schieten het limbische systeem en het reptielenbrein in werking met acties als een beschuldigende opmerking terug maken (vechten), situaties en mensen ontwijken (vluchten), of niets doen en dichtklappen (bevriezen). Met je verstand (de cortex) kun je vaak wel beredeneren, relativeren en beargumenteren waarom een situatie is zoals die is. Maar bij het op tilt slaan van de andere twee breinen, is de cortex uit beeld, hij doet niet mee.

Bij kwetsbaarheid gebeurt hetzelfde. De meeste mensen hebben in hun jeugd weleens te maken gehad met pesterijtjes, afwijzing, uitgelachen worden, gekwetst worden, et cetera. Deze situaties liggen opgeslagen in het brein. Je kwetsbaar opstellen triggert allerlei ‘oude’ situaties, waardoor de seinen voor het limbische en reptielenbrein vol op rood komen te staan! Terwijl je verstand (cortex) aangeeft dat het goed is om je kwetsbaar op te stellen en moed te tonen, zeggen de andere twee breinen (limbische en reptielen-) vlucht, vecht ertegen of bevries: ‘waarom zou je jezelf laten kwetsen, dat heb je al te vaak meegemaakt’.

Onze hersenen en durf

Je zult dus moeten leren om de regie weer over te nemen van de twee breinen die je in spannende momenten het meest in de weg zitten. Regie betekent niet dat je de acties van deze breinen uitzet of wegduwt, maar dat je leert verdragen dat ze er zijn (in het hier en nu) en dat je ervaart dat die gedachten niet of nauwelijks levensbedreigend zijn (hoewel het wel zo kan voelen). Je bent meer dan je gedachten! Regie nemen betekent dat je ervaart dat het je eigen automatische stressreactie is waar je het meeste last van hebt.

Uiteindelijk blijven mensen kuddedieren. We hebben behoefte aan verbinding met elkaar, aan gerespecteerd worden, contact en veiligheid. Het creëren van deze ingrediënten vereist jezelf kwetsbaar op durven stellen en je openstellen voor de ander, met het risico dat de ander je afwijst, uitlacht of kwetst (en je reptielenbrein in actie schiet). Als leidinggevende moet je daarom beschikken over een hele grote dosis durf. Die heb je nodig om je eigen kwetsbaarheid te tonen en om zaken bespreekbaar te maken, wetend dat ditzelfde mechanisme ook bij jouw medewerkers werkt. Als je als leidinggevende jezelf kwetsbaar durft op te stellen, zet dit de deur open voor medewerkers om zich ook kwetsbaar op te stellen (voorbeeldrol). Dan is er (innerlijke) groei en verandering mogelijk. Stel jezelf eens de volgende vragen:

  • Durf ik te ervaren wat verandering met me doet?
  • Durf ik los te laten?
  • Durf ik zaken aan te gaan die ik nooit eerder gedaan heb?
  • Durf ik mezelf open te stellen en mijn eigen gedachten over bovenstaande onderwerpen bespreekbaar te maken?

Uiteindelijk zijn we deze leiderschapsdag ingegaan, volledig gericht op onze eigen kwetsbaarheid en de kwetsbaarheid van de medewerkers. De durf van de directie om zich bij de start van de dag kwetsbaar op te stellen, zorgde voor een veilige, open sfeer. En de TED Talk van Brene Brown (http://www.ted.com/talks/brene_brown_on_vulnerability.html) gaf iedereen de durf en moed om zijn eigen kwetsbaarheid bespreekbaar te maken. Toch heb ik hard moeten vechten tegen mijn twee breinen om deze dag aan te gaan. Want ook voor mij als begeleider waren er risico’s. Ook ik had uitgelachen, gekwetst of belachelijk gemaakt kunnen worden.

Over Het Leiderschapsalfabet

Dit is één van voorgepubliceerde hoofdstukken van het boek Het Leiderschapsalfabet, geschreven door Hans Kwakman met medewerking van Christina van Zanten van Het Ontwikkelaarsgilde. Hij is één van de vijf auteurs van het boek dat is uitgegeven door Koninklijke van Gorcum, waaraan ook Richard van der LeePieter TaffijnMiriam Besseling en Marco Buschman hebben meegeschreven. Lees meer over het boek, de schrijvers en natuurlijk het voorwoord dat is geschreven door Jolanda Poots-Bijl, CFO van Ordina, op de site van De Alfabetboeken. Je kunt natuurlijk ook gelijk het boek bestellen door de button aan te klikken.

bestelknop

Volg De Alfabetboeken ook op Twitter en via de Linkedingroep van Century of Talent


Redactie Lerende Leiders

Auteur: Redactie Lerende Leiders

32 9450 10

Visie en Missie:

Wij brengen mensen met elkaar in verbinding om elkaar te inspireren en van elkaar te leren hoe leiderschap kan bijdragen aan een duurzame en vreedzame wereld waarin plaats is voor ieder levend wezen.

Door in ons eigen gedrag dienend te zijn aan de groei van onszelf, onze naasten, onze collega’s en iedereen die wij ontmoeten, dragen wij hieraan bij.

 

...
Dit is één van voorgepubliceerde hoofdstukken van het boek Het Leiderschapsalfabet: Het hoofdstuk P van Het Leiderschapsalfabet | Positiviteit Organisaties
Deze recensie is geschreven door Ard den Outer. Met een titel als “The Tipping Point” [2000] krijg je mij wel enthousiast – op het puntje van mijn
Door Danielle Spin (@daniellespin) Wat een heerlijk boek om te lezen, helder geschreven en recht uit het hart. Een musthave voor iedereen, die een organisatie
Maaike Huisman
Diepteverandering heeft twee kenmerken: het komt onverwachts en je hebt er geen controle over. In mijn werkende leven ben ik een aantal keer overvallen
Gerard Jans
Inleiding Project- en changemanagement stammen uit een tijd dat de wereld groot was en de markt redelijkerwijs stabiel. Een bedrijf was in een duidelijke
Margreet Boeren
Ieder jaar kregen de sales medewerkers een incentive reisje aangeboden. Een dankjewel van de Directie voor de behaalde targets. De bestemming was ieder
Jos Villevoye
Sinds mijn eerste blog voel ik me een beetje een lerende leider. Ik heb geen leiderschapsambities en toch houdt het onderwerp mij steeds vaker bezig. Ik
Koos Groenewoud
Ik had de eer om bij de presentatie van deze box (MBA in één dag - Management Classics II) te mogen zijn en ik heb daar ontzettend van genoten. Ben Tiggelaar
Maaike Huisman
Diepteverandering heeft twee kenmerken: het komt onverwachts en je hebt er geen controle over. In mijn werkende leven ben ik een aantal keer overvallen
Jos Villevoye
Sinds mijn eerste blog voel ik me een beetje een lerende leider. Ik heb geen leiderschapsambities en toch houdt het onderwerp mij steeds vaker bezig. Ik
Jos Villevoye
Lerende Leiders is een platform voor 'gewone mensen' die inzichten in en ervaringen met leiderschap willen delen. Mooi! Ik ben volgens mij lekker 'gewoon'.
Gerke van Zalk
Wat je ziet! Hoe zie jij jezelf? Wanneer jij jezelf ziet als iemand die veel kan en als iemand die voldoende in huis heeft om een bepaalde functie goed
Frans Wilms
Hoe ga je om met kritiek? Ben je een kei om die direct te weerleggen of sta je er voor open? De manier waarop je reageert, doet er toe. Als leidinggevende

Wat vind jij? deel het met ons!

DonateFacebookG+TwitterRSSLinkedInPaper.li