person_outline

Recensie: "Destructieve relaties op de schop" van Jan Storms

janstorms > Recensie: -Destructieve relaties op de schop- van Jan Storms | leiderschapWe zijn ze allemaal tegengekomen in ons leven: mensen met wie je in gesprek altijd meer energie kwijt raakt dan je krijgt, mensen waarmee je het een denkt af te spreken, die dan het andere doen. Mensen waar je je enorm in vergist. Of waarbij je onmiddellijk merkt dat je afstand wilt houden. Mensen die de ene keer het ene karakter lijken te hebben en de volgende keer zich heel anders gedragen. Je ziet ze ook in managementposities. Managers die om zich heen bange mensen hebben, die bijvoorbeeld niet lachen als de 'baas' er is of overdreven lachen als hij een grapje maakt.  Of managers waarbij veel zieken zijn of het verloop opvallend hoog blijkt. Managers waarover achter hun rug wordt gezegd: 'Die, daar moet je voor oppassen...' Hoe moet je als lerende leider met die mensen (in welke positie dan ook) omgaan?

Jan Storms noemt dit type mensen psychopaten. (De term psychopaat is wat mij betreft nogal besmet door de films over Hannibal Lecter. Daarin wordt een extreem neergezet. In het dagelijks leven is psychopathie voor sommigen minstens zo vernietigend, maar zonder dat  je als prooi perse vermoord en opgegeten wordt.) In zijn boek 'Destructieve relaties op de schop, psychopathie herkennen en hanteren' geeft hij handvatten hoe je psychopathie kunt herkennen, hoe je je ertegen kunt beschermen en hoe je steun kunt bieden aan mensen die onder invloed zijn gekomen van een psychopaat. Psychopathie komt bij een op de twintig mensen voor. De kans is dus groot dat je meerdere van dit soort mensen kent. Bovendien zijn psychopaten oververtegenwoordigd in beroepen waar je macht door krijgt. Denk hierbij niet alleen aan managers, ook aan gezinshulpen, doktoren, rechters, politiemensen, leraren etc.. Tot slot: de hoeveelheid psychopaten is cultureel bepaald, zo hebben wij er veel meer dan in bijvoorbeeld Japan.

De psychopaat

Storms omschrijft psychopathie als 'de afwezigheid, het niet beschikbaar zijn of de onontwikkeldheid van de ziel'.  Psychopaten kunnen daardoor geen gezonde verbindingen aangaan, niet met mensen en niet met feiten. Ze staan bijna buiten de werkelijkheid. Een psychopaat bedient zich van maskers. Daardoor heeft hij een beter gevoel over zichzelf en beschermt hij zich tegen het morele oordeel van gewone mensen. Tot slot helpt het masker om 'prooien' te vangen. Zo'n masker kan heel knullig zijn of heel geraffineerd. Over het algemeen gebruikt een psychopaat meerdere maskers, zodat hij bij verschillende gelegenheden niet gekend wordt als psychopaat. Een psychopaat kan zonder blikken of blozen liegen en zal dat zelf ook niet als liegen betitelen. Of hij kan zo vaag praten, dat elke opdracht onduidelijk of onmogelijk is. Een manager die dit doet, zorgt ervoor dat de mensen die hij aanstuurt, geen kans van slagen hebben.

De prooi van de psychopaat...

Veel, maar niet alle psychopaten, vullen het gemis van verbondenheid met hun ziel (of omdat hij niet aanwezig is) door op de zielsverbondenheid van een ander te 'parasiteren'. Als zielsverbonden persoon word je je energie ontnomen en word je 'prooi' van de psychopaat. Volledig ten prooi van een psychopaat is een prooi ontmenselijkt, zonder energie. Ik zie het voor me als dat het licht van iemand wordt ontnomen, zodat diegene geen energiebron meer heeft. Voor een prooi is het heel moeilijk om zich los te maken van zijn psychopaat, onder andere omdat de maskers van de psychopaat voorkomen dat de prooi hem op tijd herkent en bovendien voorkomt dat anderen de prooi kunnen helpen om los te komen van de psychopaat. Een stevige psychopaat zal in staat zijn de omgeving van de prooi te laten geloven dat de prooi het probleem is, niet de psychopaat. Voorbeelden in het boek geven inzicht in dit proces.

Niet zielig

Psychopaat noch prooi zijn zielig. De psychopaat kan niet geholpen worden om zijn connectie met zijn ziel te herstellen. In ieder geval niet door ons leken, volgens Storms ook niet of nauwelijks door professionals. Bovendien, gezien de aard van psychopathie, is het niet waarschijnlijk dat een psychopaat zichzelf (volledig) herkent en erkent welk effect hij heeft op zijn omgeving. De prooi is ook geen zielig persoon. Iedereen kan prooi worden, zeker als je je niet bewust bent van de psychopaten in je omgeving. Als je valt voor de charmes, druk of spelletjes van de psychopaat en je energie wordt afgenomen, is het wel heel moeilijk om je daar zonder hulp van los te maken.

Lerende leiders en psychopathie

Als leiders kunnen we psychopathie niet voorkomen, ook selecteren bij de voordeur is extreem lastig. Het is ook niet de bedoeling van Storms dat we wraak gaan nemen op alle psychopaten en ze met pek en veren het dorp uitdragen. Wat we wel kunnen is zorgen dat de voedingsbodem voor een psychopaat zo klein mogelijk is. En we kunnen 'prooien' steunen en helpen afstand te nemen als ze daaraan toe zijn. We kunnen alert zijn op ons eigen gedrag. Misschien ondersteunen we onbewust psychopatisch gedrag bij anderen of kopiëren we dat gedrag zelfs. (Wat ook nog zou kunnen is dat je aan je eigen verbondenheid met je ziel twijfelt. Zoek in dat geval hulp...) Als leider kunnen we in de groep die we leiden, zorgen voor een heldere cultuur, waar ruimte is voor tegenspraak, waar respect de norm is en waar ruimte wordt geboden voor iedereen om zich in veiligheid te ontwikkelen.

Conclusie

Het boek van Jan Storms is stevig in taal, theorie en in zijn voorbeelden. De taal (de term 'prooi' bijvoorbeeld) maakte dat ik bij eerste lezing af en toe afstand nam. Toch is het een belangwekkend boek dat behoorlijk uitputtend dit onderwerp bespreekt. De theorie wordt helder en overtuigend uitgelegd, de voorbeelden zijn aansprekend. Storms maakt ook duidelijk waarom we, zeker als leiders, moeten weten van psychopaten: om de schade te beperken en samen te bouwen aan een cultuur waar psychopathie geen voedingsbodem vindt.

Voetnoot: Ik gebruik hier 'hij' voor de leesbaarheid. Storms denkt dat er net zoveel mannelijke als vrouwelijke psychopaten zijn.


Interessant blog? Like it op Facebook, +1 op Google, Tweet het of deel dit blog op andere bookmarking websites.

Geschreven door
Pro-Blogger Top Blogger Thought Leader

Elke organisatie, elk team en elk mens ontwikkelt zich. Soms vraagt de buitenwacht om die aanpassing, soms komt de ontwikkeling van binnenuit. Het mooiste is als door die ontwikkeling de aanwezige talenten (nog meer) worden benut. Zo laait het vuurtje op! Ik help je graag met die ontwikkeling. In het hele traject kunnen we samen oplopen: het uitvinden van de ontwikkelopgave, het maken van een plan om tot ontwikkeling te komen en het faciliteren van die ontwikkeling. Daarvoor gebruik ik systemische technieken (opstellingen), mediation-, leiderschaps- en coachingsvaardigheden. Wat In vuur en vlam doet!

Mijn opdrachten spelen zich over het algemeen af in de cultuur sector, bij gemeenten en in het onderwijs. Hier lees je wat mensen van de samenwerking met mij vinden.

Mijn visie op leiderschap: www.in-vuur-en-vlam.nl

Voor mijn werkervaring, zie https://nl.linkedin.com/in/hettekevideler 


Wat vind jij? deel het met ons!

INFO: You are posting the message as a 'Guest'

×
Niets meer missen?

Schrijf je nu in voor onze (max.) wekelijkse e-zine en mis geen enkel Leiderschapsblog, -vacature of -nieuwsbericht meer.