person_outline

Verpleegkundig Leiderschap

verpleegkundig leiderschap > Verpleegkundig Leiderschap | leiderschapNa medisch leiderschap, is er nu ook aandacht voor verpleegkundig leiderschap. Waar medisch leiderschap lijkt te zijn ontstaan uit de roep om samen beslissen, participatie en de mens zien, is de roep om verpleegkundig leiderschap van een andere orde.

Marktwerking

Onder invloed van vele factoren zien we het beroep van verpleegkundige steeds meer uitgehold worden. Met de invoering van de marktwerking is het beroep verkleind naar een verzameling taken en klussen. En om te controleren of aan alle gevraagde taken en klussen wordt voldaan (qua tijd, kwaliteit, hoeveelheid, etc.), is er een hele administratie opgetuigd. De focus op kostenreductie is een ideologie geworden, die de essentie van elk vak in de zorg (de mens zien) ontneemt.

“De focus op kostenreductie is een ideologie geworden, die de essentie van elk vak in de zorg (de mens zien) ontneemt.”

Hiërarchie

Daarnaast heeft de verpleegkundige altijd moeten fungeren in een hiërarchische organisatie. Dat betekent in de praktijk van de verpleegkundige dat jouw functie onder die van een ander valt. In de tijd dat organisaties nog als machines werden gezien en ingericht, en mensen dus als een onderdeel daarvan, wisten we ook niet beter. Nu weten we dat machinedenken en dito leiderschap en structuur haar beste tijd wel heeft gehad. En toch zijn de meeste zorgorganisaties nog altijd ingericht op deze ideeën uit de vorige eeuw.

Leiderschap definiëren

En in die context moet verpleegkundig leiderschap gedefinieerd worden, en toegepast. Ga er maar aan staan. Dat is wel even iets anders dan van autoritair naar verbindend leiderschap bewegen (iets wat nu van bestuurders, managers en artsen wordt verwacht). Jarenlang ben je in de positie geduwd van luisteren en instructie, is je autonomie ingeperkt en je beroep verworden tot een set van uitvoeringen. En nu, nu moet je leiderschap gaan tonen... Jee, waar te beginnen in hemelsnaam?

Bewustwording

Dit vraagt ten eerste om inzicht, en ten tweede om bewustwording. Waar sta je nu? Hoe ben je daar terecht gekomen? Waar wil je naartoe? En waarom? En ten koste van wat? Welke steun kun je daarin verwachten of misschien eisen? En hoe ga je dat in hemelsnaam allemaal bereiken met behoud van je verpleegkundige normen en waarden? De systemen waarin de meeste verpleegkundigen nu werkzaam zijn zijn gebaseerd op winst en verlies. Niemand in dat systeem wil verliezen, en de (functionele) macht ligt nog steeds aan de top. Pas als de top wat van haar verworven macht wil afstaan komt er ruimte vrij voor beweging.

“Pas als de top wat van haar verworven macht wil afstaan komt er ruimte vrij voor beweging.”

Strijdtoneel

Maar ook deze top zit vast in een systeem van winst en verlies. Zoveel arena's waarin ze 'moeten' deelnemen: De arena met de zorgverzekeraars, de productie arena, de hoeveelheid patiënten en bedden arena, het DBC en zorgstraten strijdtoneel, en niet te vergeten de arena met de certificaten en lintjes (lees hier een kritische kijk op de keurmerkenindustrie). Hoe kunnen zij een deel van de macht afstaan als deze macht ten volle moet worden ingezet op al deze strijdtonelen?

In een kooi

vogel in kooi > Verpleegkundig Leiderschap | leiderschapDe zorg zit gevangen in een kooi en weinigen zien dat het deurtje gewoon open staat. Te druk met de strijd om te overleven. Niemand wil immers het risico lopen om als verliezer uit de strijd te komen. En daar middenin bevindt zich dan de hartverwarmende cementlaag van de zorg, de laag die alles bij elkaar houdt: de verpleegkundigen. Gelukkig kunnen vogeltjes naar een openstaand deurtje gelokt worden, en dan langzaam ook naar buiten het kooitje.

Vonken

Beste verpleegkundige adviesraden. Ik vermoed dat jullie als eerste in stelling worden gebracht om dit verpleegkundig leiderschap te definiëren, ontwikkelen en in te zetten. Ik wil jullie van harte aanmoedigen om eens buiten het gebaande aanbod van cursussen en sprekers te kijken. Niet enkel om mijzelf aan te bieden, maar ook om die eerste andere stap te maken. Wie immers steeds dezelfde weg bewandelt komt op hetzelfde punt uit. En eerlijk, wat hebben al die leiderschapscursussen, heidagen en goeroe's in de zorg nu werkelijk opgeleverd? Het is tijd voor een nieuwe blik van mensen die zich buiten de keurmerken industrie bewegen. Mensen die met vonken werken in plaats van vinkjes.

Angst

Op de foto aan het begin van dit blog zie je mijn moeder: als 19-jarige verpleegkundige in opleiding. Ik weet dat ze als herintredende oudere verpleegkundige, in de jaren 80, geregeld haar mond open trok om misstanden op de afdeling aan te kaarten. Het viel haar toen al op hoe stil haar collega's waren. Sommige bang, sommige murw. De vonken waren gedoofd. Hun passie voor het vak was slechts werk geworden om de hypotheek, vakantie of iets extra's te bekostigen. Ze durfde hun angst niet aan te kijken. Hun passie voor het vak was slechts werk geworden om de hypotheek, vakantie of iets extra's te bekostigen. Ze durfde hun angst niet aan te kijken.

De mens weer zien

de mens zien nu > Verpleegkundig Leiderschap | leiderschapLieve, lieve verpleegkundigen. Ik, en met mij alle mensen die ooit patiënt zijn geweest en/of zullen worden, wij willen jullie passie voor het vak weer zien en voelen. Wij staan aan jullie kant. Wij als patiënt, wij weten ook hoe het is om niet gezien te worden, om niet serieus genomen te worden. Wij werken via cliëntenraden en patiëntenorganisaties om samen met jullie de zorg weer voor de mens te maken. Doen jullie mee?

Afbeeldingen:
- Verpleegkundige: foto uit privé collectie auteur
- Vogel in kooi: foto uit privé collectie auteur
- De mens zien nu: Afbeelding van Luc Pluijmen, www.demenszien.nu


Interessant blog? Like it op Facebook, +1 op Google, Tweet het of deel dit blog op andere bookmarking websites.

Geschreven door
Pro-Blogger Top Blogger Thought Leader

Leiderschap | Duurzame Welvaart | Spiritualiteit

 

twitter's Profielfoto > Verpleegkundig Leiderschap | leiderschap
twitter antwoordt op het onderwerp: #1692 1 maand 2 weken geleden
Vivienne van Leuken's Profielfoto > Verpleegkundig Leiderschap | leiderschap
Vivienne van Leuken antwoordt op het onderwerp: #1687 1 maand 3 weken geleden
Beste Kilian,

Ik heb je doorgestuurde link gelezen. Ik lees daarin vooral een inhoudelijk verhaal. Ik zie verpleegkundig leiderschap, en eigenlijk elke vorm van leiderschap, als een menselijk ontwikkelingsverhaal.
In hiërarchische organisaties zie je macht (wat vaak geassocieerd wordt met leiderschap) op basis van kennis (en functie, maar dat is gerelateerd). Iedereen wil zijn kennis (van het eigen vak) dan ook verdiepen, verbreden en uitbreiden om enigszins zeggenschap te verwerven. Het lijkt de vraag naar HBO V-ers te deels te verklaren.
Ik ga er vanuit dat iedereen zijn vak inhoudelijk beheerst. Bij leiderschap gaat het om veel meer dan inhoudelijke kennis. Het gaat vooral om de vaardigheden en moed om voorbij je eigen waarheid te durven en kunnen kijken. Om zelfs aan je eigen waarheid te twijfelen. Niet om je eigen eiland te versterken, maar om bruggen te bouwen. In de zorg wordt veel vanuit eilanden samengewerkt, waarbij geld al gauw leidend wordt, dan de eigen kennis, en daarna komt de patiënt.
De kracht van de verpleegkundige zit in haar/zijn omgang met de patiënt. In het dagdagelijkse werk weet zij/hij als geen ander wat het betekent en wat het oplevert om verbinding te leggen. Om op een duurzame manier met mensen om te gaan. Ik wil ze behoeden dat ze zich mee laten slepen in de gangbare managementontwikkeltrajecten. Waar inhoudelijke kennisontwikkeling en macht op basis van die kennis centraal staan. En wat ik stiekem ook een beetje lees in de link die je me hebt gestuurd.
Verpleegkundigen hoeven niet meer te leren verbinden of in presentie te zijn. Zij hoeven zich alleen maar bewust te worden van de grootte van de kracht die zij in handen hebben. Van daaruit kunnen ze geweldig leiderschap ontwikkelen. Jouw keuze doet er toe. En in de zorg is de keuze voor de patiënt de enige die telt. Laat dat nou precies een belangrijk element van het verpleegkundige vak zijn: de mens zien.

Wat vind jij? deel het met ons!

INFO: You are posting the message as a 'Guest'

×
Niets meer missen?

Schrijf je nu in voor onze (max.) wekelijkse e-zine en mis geen enkel Leiderschapsblog, -vacature of -nieuwsbericht meer.