person_outline

Kom uit die kantoren! (Weconomics Dialoog deel 10)

weconomics 10 > Kom uit die kantoren! (Weconomics Dialoog deel 10) | leiderschapBeste Vivienne, bedankt voor je laatste brief (deel 9)

Je noemt: ‘Tech for Goods’, terecht een geschenk. Daarvoor is het wel belangrijk dat we dit geschenk goed uitpakken en daarna goed gebruiken. Zoals je weet houd ik me de laatste tijd vooral bezig met Blockchain Organiseren. Onlangs is een gelijknamig boek uitgegeven dat ik samen met Walter Bril heb geschreven.

Het organiseren van vertrouwen

Blockchain Organiseren is een organisatieconcept dat vooral gaat over het organiseren (eigenlijk het programmeren) van vertrouwen. Blockchain Organiseren is een organisatieconcept dat gaat over de inbedding van een disruptieve technologie (Blockchain) in een fundamenteel nieuw organisatiemodel (Weconomics). Je refereerde in je laatste brief aan de hiërarchie binnen bedrijven. Dat is inderdaad een (oude) manier om vertrouwen te organiseren binnen bedrijven. Met een hiërarchie vertrouw je erop dat informatiestromen goed lopen en mensen taken uitvoeren zoals van bovenaf aangegeven. Met een hiërarchie reduceer je de onzekerheid.

Identificatie met werk

Blockchain Organiseren is een manier om vertrouwen te organiseren zonder dat je een hiërarchie nodig hebt. Het heeft de belofte in zich om geld, contracten, management, administratieve taken enzovoort grotendeels te vervangen. De vraag is dan: ‘Is dat erg?’ Is het erg dat we minder hoeven te werken? Niet als we als mens in staat zijn om ons minder te identificeren met ‘de vaste baan’, en het idee dat we inkomen nodig hebben om te leven. Niet als we als mens in staat zijn een andere betekenis te geven aan groei, aan werk en daarmee aan werkloosheid. Hiervoor hebben we vooral awareness en verbeeldingskracht nodig, organisatietechnologie komt pas later. Want waarom zouden we enerzijds investeren in (computer)machines om minder te hoeven werken, en anderzijds volledige werkgelegenheid nastreven? Dat is tegenstrijdig beleid en leidt tot onzinbanen waarover later meer.

De onzekerheidsreductie industrie

Op dit moment drijft onze economie grotendeels op wantrouwen. Vaak is het ‘gemaakt’ wantrouwen want de meeste mensen deugen. Maar het komt de politiek/economie wel goed uit dat we elkaar niet altijd kunnen vertrouwen. Wantrouwen creëert werkgelegenheid. Meer dan de helft van de Nederlanders werkt in de onzekerheidsreductie industrie. We moeten elk jaar 2% groeien om schulden af te lossen die we aangegaan zijn om voortdurend te kunnen groeien. Je begrijpt het al, we zitten gevangen in een systeem dat noodgedwongen werkgelegenheid en groei nodig heeft zonder dat veel werk nog betekenis heeft. Dit fenomeen begint misschien wel bij Henry Ford die tegen zijn mensen zei: ‘Ik betaal jullie lonen niet, dat doen de producten die jullie maken, ik ben maar een doorgeefluik. Het geld dat ik verdien met de autoverkoop geef ik weer door aan jullie.’ Dus de mensen dachten: hoe meer auto’s we maken hoe meer werkgelegenheid en hoe meer inkomen. De vraag of we auto’s nodig hebben wordt losgelaten.

De Trustparadox

Wanneer we zaken doen, zoals een auto verkopen, moeten we elkaar kunnen vertrouwen. Daarvoor hebben we geld, contracten, merken en garantieregelingen geïnnoveerd. In het kielzog van deze instituties is een hele vertrouwensindustrie ontstaan, denk aan banken, advocaten, accountants, marketeers en managers. Het nadeel van deze manier van vertrouwen organiseren is, dat de complexiteit onnodig toeneemt waardoor onze productiviteit onvoldoende groeit om de stijgende welvaarskosten bij te houden. We reduceren de onzekerheid in een transactie door vertrouwen te organiseren. Hiervoor hebben we steeds meer specialisten nodig die we slecht coördineren waardoor de complexiteit toeneemt en daardoor het wantrouwen. De trustparadox is geboren: door vertrouwen met oude instituties te organiseren neemt het wantrouwen toe.

Blockchain Organiseren

Dus we hebben wel wat organisatieproblemen op te lossen. Daar kan organisatietechnologie, en meer specifiek Blockchain Organiseren, bij helpen. Blockchain Organiseren is geen technologie push, het is geen hamer op zoek naar spijkers. Blockchain Organiseren gaat primair over de maatschappelijke vraagstukken die we willen oplossen, secundair over het organisatiemodel waarmee we dat doen en tertiair over de technologie die we daarbij kunnen gebruiken. Als je het goed vindt ga ik in op een aantal drijfveren van Blockchain Organiseren waar jij ook aan refereerde in je laatste brief.

Bedoeling van werk

weconomics 10 endofwork > Kom uit die kantoren! (Weconomics Dialoog deel 10) | leiderschapSteeds meer mensen zijn kritisch met betrekking tot het perspectief van volledige werkgelegenheid. Ze zoeken naar een nieuwe betekenis en bedoeling van werk, werkorganisaties en werkloosheid. We hebben overschotten in kantoren en tekorten in zorg, onderwijs en veiligheid. Blockchain Organiseren kan in combinatie met een nieuw perspectief op werk en werkorganisaties, ervoor zorgen dat we meer vrij beschikbare tijd hebben. In relatie tot de organisatie van werk, zal Blockchain Organiseren er toe leiden dat we minder hoeven te werken. De surplustijd gaan we dan niet besteden aan taken die er niet toe doen, zoals Cyril Parkinson (Parkinson’s Law: Or the Pursuit of Progress) al constateerde in de jaren vijftig en door David Graeber ook wel bullshit-jobs genoemd. Volgens een artikel van Peter de Waard in de Volkskrant (31-5-2017) blijk dat ongeveer driekwart van al het werk dat in de westerse maatschappij wordt gedaan vooral zinloze tijdsvulling is en niet bijdraagt aan een betere wereld. Veel mensen kunnen zich daarom maar beter afvragen: ‘Wat is belangrijker: op kantoor een onzinbaan uitvoeren of thuis voor je kinderen, ouderen of veiligheid in de wijk zorgen?’. In de laatste verkiezingen ging het vaak over de Nederlandse identiteit. Maar we hebben een veel grotere uitdaging: wat is de identiteit van de Westerse mens. Wat is groei? Wanneer gaan we vooruit, waarom werken we eigenlijk nog als we (computer)machines daarvoor hebben en wat doen we met de tijd als we niet meer vereconomiseerd werk hoeven te doen?

Productivity

Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw (opkomst van kantoren), zien we een daling in de productiviteitsgroei. Nu hoeft een daling in de groei geen probleem te zijn. Dit wordt pas een probleem als de welvaartskosten harder stijgen dan de productiviteit. Je moet meer ‘welvaartsconsumptie’ immers kunnen rechtvaardigen met meer productie. Omdat onze welvaartskosten harder stijgen dan onze productiviteit, ontstaat een gat wat sinds de jaren tachtig vooral is opgevuld met geleend geld. Organisatietechnologie zorgt ervoor dat we onze taken eerder af hebben en eerder naar huis kunnen om daar bijvoorbeeld zorgtaken te doen die de overheid niet meer kan betalen omdat ze niet meer kan lenen of meer belasting kan heffen.

Privacy

Je stelt in je vorige brief terecht de vraag van wie is je naam? Je achternaam wordt wellicht overgedragen van ouder op kind, de roepnaam wordt gekozen door je ouders. Is deze roepnaam dan van jou of van je ouders? We hebben dit nooit vastgelegd. Datzelfde geldt voor andere attributen zoals je adres, je geboortedatum of de uitslag van je bloedonderzoek. Het vaststellen wie eigenaar is van een attribuut, is essentieel voor het ontwerpen van nieuwe organisaties om vraag en aanbod van data bij elkaar te brengen en onze privacy beter te beschermen.

Sinds 2016 is er nieuwe Europese wetgeving met betrekking tot de bescherming van persoonsgegevens. Iedereen krijgt er mee te maken, weinig zijn er op voorbereid. De nieuwe privacywet heeft zowel invloed op individuen als op organisaties en daarbinnen vooral op IT-organisaties. In uitzendingen van bijvoorbeeld Zembla (‘Data: het nieuwe goud’, december 2015) bleek maar weer eens hoe naïef veel mensen omgaan met hun persoonsgegevens, totdat een aantal jaren later op onverklaarbare wijze bijvoorbeeld een verzekering of hypotheek wordt geweigerd of dat je op Schiphol niet door de douane komt. Dit lijkt op een herhaling van onze naïviteit met het aangaan van schulden voor de crisis van 2008.

weconomics 10 zembla > Kom uit die kantoren! (Weconomics Dialoog deel 10) | leiderschapMaar het privacyprobleem is eigenlijk een machtsprobleem. We kunnen vaak niet kiezen en zijn afhankelijk geworden van een beperkt aantal ‘databedrijven’ uit Silicon Valley.

Macht & data

In Europa is er een sterker wordende behoefte om minder afhankelijk te worden van machtige Amerikaanse techbedrijven, Ook wel de ‘big five’ genoemd: Alphabet (Google), Amazon, Apple, Facebook en Microsoft. Op dit moment heb je als consument niet echt een alternatief voor gratis platformen waar jouw persoonlijke data, het product is waar aan verdiend wordt. Het businessmodel van de meeste gratis (social media) platformen is simpel: het platform is gratis, maar je betaalt door jouw data af te staan. Je betaalt door te ruilen: jouw data als grondstof voor de productie van bijvoorbeeld advertenties of datasets door Facebook, in ruil voor gratis gebruik van de infrastructuur. Met Blockchain Organiseren kunnen wij als mensen weer de controle krijgen over onze eigen data. Wanneer Amazon bijvoorbeeld een boek naar jou zou willen sturen, pingen ze een vraag naar je Personal Data Service. Vervolgens mogen ze alleen voor het doel een boek te sturen, eenmalig vier attributen van je gebruiken: naam, adres, postcode en woonplaats. Daarna mogen deze attributen niet meer zichtbaar zijn in de databank van Amazon.

Propaganda

Tenslotte noem je in je brief ook het belang van onderzoeksjournalistiek waar ik een groot fan van ben. Dit heeft natuurlijk ook te maken met het probleem van fakenews en propaganda. Propaganda is niet iets van alleen deze tijd. Het woord is afgeleid van het Latijnse ‘propagare’ wat eigenlijk voortplanten betekent. Je wilt bijvoorbeeld een geloof of ideologie overdragen en gebruikt of manipuleert daarbij informatie in jouw voordeel. Het werd voor het eerst gebruikt in de religieuze context. Wat nu wel anders is, is dat het veel gemakkelijker en goedkoper is geworden om nieuws te manipuleren. Dit kan bijvoorbeeld door een eenvoudige aanpassing in een algoritme waardoor jij berichten of advertenties, niet of eerder te zien krijgt. Algoritmes kunnen een belangrijke invloed hebben op je wereldbeeld doordat ze bepaalde berichten filteren en andere juist meer onder de aandacht brengen. In ieder geval kan blockchaintechnologie ervoor zorgen dat we veel beter kunnen achterhalen wat de bron is van nieuws. Wanneer we vervolgens algoritmes en protocollen transparant maken door ze bijvoorbeeld onderdeel te laten zijn van een nutsvoorziening, kunnen we propaganda welke onze democratie en welvaart ondermijnt, beter aanpakken.

Een kritische blik op onze identiteit

Tenslotte stel je een belangrijke vraag aan mij: wat is je mensbeeld en hoe kom je daarbij?

weconomics 10 verbeeldingskracht > Kom uit die kantoren! (Weconomics Dialoog deel 10) | leiderschapIk heb een heel positief mensbeeld, dat komt denk ik grotendeels door de warme en vrije omgeving waarin ik ben opgegroeid. Wel een wereld waarin doorzetten belangrijk is om je dromen waar te maken. Ik geloof dat we als mens in staat zijn de problemen die we zelf veroorzaakt hebben weer op te lossen. Zo is het ‘vrouwenplafond’ wat mij betreft vooral een kwestie van de ‘verkeerde’ concurrentie. Ik geloof in een balans tussen mannelijke en vrouwelijke eigenschappen, ik schreef er veel over in het boek Weconomics analyseboek (paragraaf 2.10: ‘De mens als werknemer’). Maar waarom zou voor zowel mannen en vrouwen een topfunctie binnen een kantoor zo belangrijk moeten zijn terwijl de belangrijkste toegevoegde waarde in je directe omgeving in zorg, onderwijs en veiligheid wordt geleverd? We zullen eens kritisch moeten kijken naar onze eigen identiteit. Vernieuwing van onze identiteit begint met geloven en verbeeldingskracht. Mensen kunnen iets zien wat er nog niet is, we zijn een homo prospectus. Een groot deel van onze hersenen is ingericht om vooruit te kijken, om ideeën te krijgen en te delen. Verbeeldingskracht is misschien wel de belangrijkste eigenschap waarin we verschillen van andere primaten en in de toekomst van robots.

Op weg naar…

Ik denk dat we in een fundamentele transitie zitten van een orde die gericht was op steeds meer welvaart maken (Industriële Revolutie), naar een orde de gericht is om meer kwaliteit van leven, op een duurzame welvaart zoals je noemde in je brief. We zitten in een transitie naar een vierde werksfeer: van landbouwer, naar fabriek, naar kantoor en nu naar communities voor zorg, welzijn en vrijheid voor zoveel mogelijk mensen.

We hebben in het verleden gezien dat bij elke fundamentele transitie Sophia belangrijk is dan Techne. En voor mij is filosofie vooral de goede vragen stellen en je verbeeldingskracht gebruiken, of zoals Aristoteles het formuleerde: ‘It is the mark of an educated mind to be able to entertain a thought without accepting it’. Misschien heeft de keuze van de naam voor onze kinderen te maken met het inzicht dat filosofie op dit moment een belangrijke rol speelt. Daarnaast zijn Sophia en Sophie natuurlijk heel mooie namen.

Ik zie uit naar je volgende brief

Groetjes Paul

Alle gepubliceerde Weconomics Dialogen zijn hier te vinden


Interessant blog? Like it op Facebook, +1 op Google, Tweet het of deel dit blog op andere bookmarking websites.

Paul Bessems
Geschreven door Paul Bessems
Blogger Influencer
advertentie lb > Kom uit die kantoren! (Weconomics Dialoog deel 10) | leiderschap
advertentie lmb > Kom uit die kantoren! (Weconomics Dialoog deel 10) | leiderschap

Wat vind jij? deel het met ons!

INFO: You are posting the message as a 'Guest'

×
Niets meer missen?

Schrijf je nu in voor onze (max.) wekelijkse nieuwsbrief en mis geen enkel Leiderschapsblog of -nieuwsbericht meer.