"De wens is de vader van de gedachte." Meestal gebruiken we dat spreekwoord een beetje verwijtend: je gelooft iets omdat je het graag wilt, niet omdat het waar is. Maar er zit ook een andere, veel bruikbaardere kant aan. Want als een wens de vader is van een gedachte, dan betekent dat ook: onder elke gedachte die iemand uitspreekt, ligt een wens. En die wens is vaak veel interessanter dan de gedachte zelf.
Waarom discussies vastlopen
Denk aan hoe een meningsverschil op het werk meestal verloopt. Iemand zegt: "Ik word hier niet begrepen." Of: "Die conclusie klopt gewoon niet." Of: "Er wordt niet naar me geluisterd." En wat doen we dan? We reageren op de inhoud. We leggen uit waarom de conclusie wél klopt, waarom er wél geluisterd is, waarom die ander het verkeerd ziet.
En zo zijn we, vaak zonder het door te hebben, aan het luisteren om te overtuigen. We horen de ander alleen nog om te bepalen waar ons weerwoord komt. De discussie wordt een wedstrijd, en wie wint, verliest meestal alsnog: want de ander voelt zich opnieuw niet gehoord, en precies dát was het probleem.
De wens onder de klacht
Het helpt om op zo'n moment uit de discussie te stappen. Niet inhoudelijk reageren, maar een stap terug doen en jezelf één vraag stellen: wat is de wens achter wat deze persoon zegt?
Iemand die moppert dat hij niet begrepen wordt, wil begrepen worden. Iemand die zegt dat de conclusie niet klopt, wil dat zijn inbreng meetelt. Het verwijt is de verpakking, de wens is de inhoud. En zolang je op de verpakking reageert, kom je nooit bij wat er werkelijk speelt.
Check je eigen aanname
Hier komt het lastige, en het eerlijke: dit geldt net zo goed voor jou. Ook jouw eigen gedachte heeft een wens als vader. Als jij denkt "hij wil gewoon niet meewerken", check dan die aanname. Klopt dat wel? Of is dat de conclusie die jóú het beste uitkomt, omdat die makkelijker is dan de mogelijkheid dat er iets anders speelt?
Een leider die alleen de ander laat reflecteren, is geen leider maar een scheidsrechter. De kunst is om je eigen aanname net zo streng te bevragen als die van de ander. Dat is oncomfortabel, en precies daarom werkt het.
Van overtuigen naar begrijpen
De verschuiving die dit alles draagt, is klein in woorden en groot in de praktijk: van luisteren om te overtuigen naar luisteren om te begrijpen. Niet luisteren tot je een opening vindt voor je tegenargument, maar luisteren tot je snapt welke wens er onder ligt.
Als je dat doet, gebeurt er iets. De ander voelt zich gezien, en ontspant. De loopgraven verdwijnen. En vanaf daar kun je gaan zoeken naar wat je wél deelt, de common ground, en van daaruit samen verder. Niet jij tegen hem, maar jullie samen tegen het probleem.
Samen verder
Een meningsverschil is zelden een gevecht over de feiten. Het is meestal een botsing van twee wensen die zich vermommen als gedachten. Wie dat doorziet, bij de ander én bij zichzelf, hoeft de discussie niet te winnen. Die kan hem oplossen.
En dat is, uiteindelijk, wat leidinggeven is.
Steun Lerende Leiders - een kop koffie
Reacties (0)
Nog geen reacties. Wees de eerste die zijn mening deelt!