person_outline

Leesgenoten: Hoeveel is genoeg?

Op vrijdag 23 mei organiseren wij een Leesgenoten bijeenkomst over dit boek en dus het goede leven.
Interesse? Lees hier meer en meld je aan.

leergenoten1hoeveelisgenoeg > Leesgenoten: Hoeveel is genoeg? | leiderschapAl een tijdje vroeg ik me af wat ik eigenlijk nodig heb. Nodig om gelukkig te zijn, om me waardevol te voelen, om tevreden te zijn. Een nogal grote vraag, waar ik delen van het antwoord op vond in filosofische of filosofisch getinte artikelen. In de filosofie is een kernvraag "Wat is een goed leven?". Een vraag waar verschillende filosofen verschillende antwoorden op hebben. Vriendschap, liefde, studie, dialoog, zomaar wat mogelijk antwoorden. Rijkdom niet genoemd, of het moet zijn in relatie tot de eerder genoemde antwoorden. Rijkdom in de zin van geld is simpelweg geen voorwaarde voor een goed leven, zo lijkt het.

Waarom heb ik er dan toch zoveel moeite mee om het één los van het ander te zien? Waarom stokt mijn denken steeds bij de gedachte aan het huishouden waar ik deel van uitmaak, de hypotheek die we samen aangingen en de levensstandaard die we onszelf veroorloven?

Het boek "Hoeveel is genoeg?" van Robert en Edward Skidelsky lag nog op mijn "te lezen" stapeltje en de ondertitel beloofde antwoorden op mijn vragen; "Geld en het verlangen naar een goed leven". Dit boek neemt als uitgangspunt een essay dat John Maynard Keynes publiceerde aan het begin van de jaren dertig van de vorige eeuw. Samengevat betoogd Keynes dat tegen 2030 we (het westen) een welvaartsniveau bereikt hebben waarin drie uur per dag werken voldoende is om aan onze behoeften te voldoen. Deze voorspelling is gebaseerd op de aanname dat als iedereen genoeg heeft de groei van inkomen kan en zal stoppen.

Vader en zoon Skidelsky, respectievelijk econoom en filosoof, leggen in het boek helder uit waarom de voorspelling niet is uitgekomen. Sterker, de laatste jaren stijgt het aantal gewerkte uren per week weer, waar het jarenlang afnam. En of we er nou tevredener op geworden zijn? Of een duidelijk antwoord hebben op hoeveel we nodig hebben?

Heel kort samengevat is de grootste misrekening de menselijke natuur, die ons ertoe zet om te vergelijken. Vergelijken met zij die meer te besteden hebben, een groter huis bewonen, of vijf auto's bezitten in plaats van één. De drang tot vergelijken wordt nog eens versterkt door ons systeem van opleiden en het tegelijkertijd volledig verdwijnen van de publieke discussie over wat een goed leven is.  De heren Skidelsky maken zeer aannemelijk dat voor de industriële revolutie niet werken "omdat ik genoeg heb om als een gentlemen te leven" een volkomen acceptabel standpunt was. Bedenk eens wat er gebeurt als iemand nu een dergelijk standpunt publiek uitdraagt. Op zijn best wordt deze persoon beschouwd als zonderling.

Mijn vraag was hiermee nog niet beantwoord, hoewel ik bevestiging vond voor mijn zoektocht in de filosofie. Het draait dus niet slechts om geld, of in ieder geval niet om steeds meer geld. Met behulp van de gelukseconomie kan worden aangetoond dat het geluksniveau in de ontwikkelde landen al tijden gelijk blijft, terwijl het BBP stijgt. Ook mag aangenomen worden dat minder ontwikkelde landen niet gelukkiger zullen worden als het BBP stijgt. Hoe wetenschappelijk toetsbaar dit alles is blijft in het midden, want geluk heeft voor iedereen een andere definitie. Ook wordt steeds benadrukt dat het gaat om samenlevingen met een bepaald minimum welvaartsniveau.

Maar ik heb dus nog steeds een hypotheek en de schrijvers onderkennen dat we ons als westerse samenleving in een lastig parket gemanoeuvreerd hebben. Allereerst dragen ze een aantal basisgoederen aan die volgens hen het fundament zijn voor een goed leven. Deze zijn gezondheid, geborgenheid, respect, persoonlijkheid, harmonie met de natuur en vrije tijd. Deze basisgoederen zijn gekozen omdat ze universeel zijn, op zich goed zijn, het ene basisgoed geen onderdeel is van het andere basisgoed is en ze onmisbaar zijn voor iedereen. Deze korte omschrijving doet geen recht aan dit uitstekende hoofdstuk van het boek. Het geeft veel te denken over wat er echt toe doet en wat, zoals we vaak al te makkelijk zeggen, niet met geld te koop is. Voor een goed leven is dus een minimale levensstandaard nodig, te verkrijgen door een zeker inkomen, en bovenal de bovenstaande basisgoederen. Mijn huis is voor mij onderdeel van mijn levensstandaard. Of dat ook de voor mij nodige minimale standaard is, is een vraag die ik alleen zelf kan beantwoorden.

Mocht ik besluiten dat ik toe kan met een kleiner huis. Wat dan? Hoe stap ik er uit? In het hoofdstuk "Uitstappen uit de ratrace" maken de schrijvers pijnlijk duidelijk dat je veel zelf kunt doen, maar dat we allen onderdeel zijn van een samenleving die op weg is naar steeds meer. En ik lees daarin meer ellende. Zoals het nu gaat zal het nooit genoeg zijn en zal de ratrace niet stoppen. Er worden in dit hoofdstuk goede voorstellen gedaan voor hoe het anders kan (lees daarvoor ook de stukken van Rutger Bregman op De Correspondent), die een focus op welbevinden nastreven in plaats van een groei van het BBP alleen. Pijnlijk duidelijk wordt dat dat niet iets is wat ik in mijn eentje kan bewerkstelligen. Er is veel maatschappelijke en politieke verandering nodig. Niet onmogelijk, maar ook niet makkelijk of snel.

Is het daarom een somber boek? Nee, in het geheel niet. Ik heb geleerd dat ik mijn eigen beslissingen kan en moet nemen. Dat mijn welbevinden en dat van mijn dierbaren daarbij leidend kan zijn en dat me dat minder afhankelijk maakt van de ratrace. Mijn aandeel in het stoppen van de ratrace is bijvoorbeeld dit stuk. Meer mensen in aanraking brengen met het idee dat het ook anders kan, sterker nog, dat het beter is als het anders gaat. Ik hoop door mijn positieve leeservaring te delen mensen één voor één te raken, in een dialoog over basisgoederen.

Hoofdstuk 6, pagina 208

"De wetenschap is een prachtig instrument voor het verkennen van zaken om ons heen, maar als het gaat om ons welbevinden, moeten we ons laten leiden door onze intuïtie, versterkt door lezen, reizen en gesprekken met anderen."

Ik pleit er dan ook voor dat we nu al met onze kinderen weer gesprekken aangaan over het goede leven, niet over wat ze later willen worden.

Op vrijdag 23 mei organiseren wij een Leesgenoten bijeenkomst over dit boek en dus het goede leven.
Interesse? Lees hier meer en meld je aan.


Interessant blog? Like it op Facebook, +1 op Google, Tweet het of deel dit blog op andere bookmarking websites.

Geschreven door
Pro-Blogger Top Blogger Influencer

Leidinggeven met Impact

Dat is het doel. Dus je haalt resultaten, door te doen wat nodig is. Terwijl jij en de mensen in je team daar blij van worden en trots op zijn. Lastige momenten en moeilijke beslissingen zullen er altijd zijn. Onze gesprekken zullen ervoor zorgen dat je die met vertrouwen tegemoet treedt. Dat is leidinggeven met impact.

Nu, praktisch en relevant

Daar bedoel ik mee dat je aan de slag kunt en wilt met dingen die nu belangrijk voor je zijn. Jouw praktijk speelt de hoofdrol en waar nodig zal ik je ondersteunen met theorie. Relevantie zorgt ervoor dat je er ook echt mee aan de slag gaat. Het is waardevol en leuk als je in de dagen en weken na onze gesprekken werkelijk verschil gaat merken. 

Praten met Lindsie

Praten met mij is sparren over leidinggeven, management en alles wat daar bij komt kijken. Als basis voor onze gesprekken heb ik het Manage-met-Impact-Model ontwikkelt. Aan de hand daarvan hebben we snel helder waar jouw uitdagingen liggen en hoe je daar mee aan de slag kunt. Als we met elkaar in gesprek gaan, is dat altijd een combinatie van face-2-face ontmoetingen en online check-in gesprekken. 

Kennismaken

Dat kan altijd en kost alleen tijd. We kunnen kennismaken in een telefoongesprek, maar liever nog bij een kop koffie. Als je wilt weten wie ik ben en wat ik voor je kan betekenen, laat het me weten. Ik zal je in een kennismakingsgesprek het Manage-met-Impact-Model uitleggen en je een voorstel doen voor een Impact-Traject dat past bij jouw vraag. 

Je kunt me bereiken op 06 51 40 40 37 of stuur een email naar 

basdekruyff's Profielfoto > Leesgenoten: Hoeveel is genoeg? | leiderschap
basdekruyff antwoordt op het onderwerp: #933 3 jaren 7 maanden geleden
Dank voor je reactie Lindsie. Inderdaad zijn er facetten in het leven die welhaast niet genoeg kunnen blinken. Het gaat van vooral om kwaliteit van het leven en die laat zich niet vangen in hoeveelheden. In dit kader past de oude metafoor van de visser, je kent het ongetwijfeld en gaat ongeveer zo:

Een visser ligt rond het middaguur op zijn caraïbische strand onder een palmboom te rusten. Een welgestelde toerist vraagt hem wat hij doet, waarop hij uiteraard antwoordt: "ik lig te rusten want ik ben vanmorgen wezen vissen". Als de toerist oppert dat hij zijn tijd beter kan benutten om nog een keer uit te varen, vraagt de visser waarom hij dat zou doen, hij heeft immers genoeg gevangen voor zijn hele gezin. "Nou, dan zou je die vis kunnen verkopen, met dat geld een grotere boot kunnen kopen en nog veel meer vis vangen en verkopen. Zo kun je schatrijk worden!!" aldus de enthousiaste toerist. "En dan, als ik dan schatrijk ben, wat moet ik dan?" vraagt de visser, waarop de toerist hem voorspiegelt: "welnu, dan kun je lekker onder een palmboom gaan liggen luieren".
Lindsie's Profielfoto > Leesgenoten: Hoeveel is genoeg? | leiderschap
Lindsie antwoordt op het onderwerp: #932 3 jaren 7 maanden geleden
Dank voor jullie reacties, heren!

@Dave, geef het door en richt je op diegene die ervoor open staan en meedenken. Levert energie op en vaak wekt de verbinding de interesse van anderen. Eén voor één.

@Willem, in de introductie van het boek staat een prachtige omschrijving van "vrije tijd". Over hoe het ooit bedoeld was en hoe wij het tegenwoordig zien / gebruiken. Op Scibd vind je het voorwoord en de introductie in het Engels. Op pagina 13 heet stuk over "leisure". Gezien je reactie denk ik dat het je zal aanspreken. Het was voor mij het ontbrekende stukje van een puzzel waar ik al een tijdje aan bezig was en die nu is vertaald naar "minder werken om geld te verdienen en meer doen waar ik blij van word". Het zal niet verbazen dat boeken en Lerende Leiders in het laatste rijtje staan :) > Leesgenoten: Hoeveel is genoeg? | leiderschap > Leesgenoten: Hoeveel is genoeg? | leiderschap

@Bas, conscious capitalism is een mooie verwoording. Ik ga eens googlen op Marc Gafni.
Hoewel ik het met je eens ben dat marketing veel "kwaad" doet, zou ik daar niet beginnen. Voor mij ligt het begin echt bij ons weer af te gaan vragen wat we eigenlijk nodig hebben. Een vraag die vrijwel nergens meer aan bod komt. Hoe helderder mijn beeld is van wat me gelukkig maakt, hoe makkelijker het wordt dingen te laten (liggen). Dan kan marketing zich uitleven, maar verkopen zal het niet. Ik ervaar dus dat verlangen naar dingen afneemt. Verlangen naar zingeving, kunnen bijdragen en waardevolle verbinding neemt juist toe. En waar het eerste soort verlangen eigenlijk nooit echt bevredigt wordt (er is altijd meer, groter, duurder enz) ervaar ik dat zingeving, mogen bijdragen en waardevolle verbinding leidt tot plezier, tevredenheid en zelfs geluk. De vraag is of het erg is dat je daar geen genoeg van kunt krijgen :)

Wat vind jij? deel het met ons!

INFO: You are posting the message as a 'Guest'

×
Niets meer missen?

Schrijf je nu in voor onze (max.) wekelijkse e-zine en mis geen enkel Leiderschapsblog, -vacature of -nieuwsbericht meer.