person_outline

Een verpleegkundig mens

een verpleegkundig mens > Een verpleegkundig mens | LeiderschapOpeens is het een trending topic op social media: de ‘academisering’ van verpleegkundigen - in combinatie met verpleegkundig leiderschap. De ene hashtag lijkt niet los te staan van de ander. Er volgen steeds dwingender berichten: “Verpleegkundigen moeten aan de bak”. “Ze moeten power tonen”, “Empowerment van verpleegkundigen”. Tot: “De verpleegkundigen moeten de waarde laten zien van hun handelen”.

Mijn verbazing groeit. De patiënt wordt nergens genoemd, evenmin de zorg. Wie wel worden genoemd, zijn verpleegkundigen die zijn gepromoveerd en hiermee blijkbaar ‘leiderschap tonen’. Evidence based practice, daar draait het om. En dat heet dan academiseren.

Maar een nieuw systeem waar de mens in zit? En waar de verpleegkunde om draait: de essentie, de zorg voor een ander en voor onszelf, de mens zien….dat zie ik nergens terug. Wellicht is het een storm die overwaait.

Strijd

Intussen leert de geschiedenis van het vak verpleegkunde iets anders. Evidence based practice is al lang geleden ingevoerd, net als het onderscheid tussen MBO-, HBO- en WO-verpleegkundigen. De academisering is dus helemaal niet nieuw. Alleen: hoe dit verschil zich precies vertaalt naar de werkvloer is amper gedefinieerd of zichtbaar.

Opvallend is ook dat er binnen de verpleegkunde al heel lang over van alles wordt gestreden. Zowel studenten als verpleegkundigen strijden op de werkvloer voor hun positie. Een strijd die op de werkvloer wordt geleverd maar vertaald wordt op hogere hand. Macht en hiërarchie krijgen daardoor een kans binnen deze strijd. Als andere dan vakgenoten zich gaan mengen in deze strijd mag je ook gaan afvragen welke belangen nu precies behartigd worden en of deze belangen wel onafhankelijk zijn.

Maar hoe dan ook: strijden maakt moe. En doelen worden al te vaak niet bereikt.

Wie je bent

Mijn punt is dat doelen en passies verdwijnen als mensen met hetzelfde doel (zorg verlenen) en dezelfde passie (de mens) worden verward met een indeling op hiërarchie en macht (strijd). In mijn optiek mag verschil in niveau er zijn. Elk niveau is immers onmisbaar en staat op zichzelf. Deze aanpak, dat geef ik toe, vraagt om een relationele benadering van elkaar. En om reflectie: Wie ben ik, wat wil ik en waarom?

Intussen is het in de zorg nog altijd gebruikelijk je te richten op een kwaal of aandoening met de daarbij horende oplossingen. Niets tegen goede oplossingen. Maar oplossingen worden tegenwoordig bij voorkeur op papier vastgelegd, gestandaardiseerd en geprotocolleerd. Helaas meestal zonder enige vorm van reflectie (Is dit echt nodig? Wat schiet de patiënt hiermee op, hoe helpt dit mij en mijn collega’s?). Ik vind dat een gemis.

Aantonen dat je de beste verpleegkundige bent, is tot op de dag van vandaag niet mogelijk. Dat gaat ook nooit mogelijk worden, want de besten zijn juist degenen die zichzelf niet als beste zien en zich daar evenmin op laten voorstaan. Zij zijn bezig met wat er voor hen echt toe doet: de best mogelijk zorg bieden voor en vanuit anderen. Zij staan naast de patiënt. Het gaat ze om wat de patiënt drijft en doet.

Gehoord en gezien

Mensen willen worden gezien en gehoord. Gezond of ziek, op welke manier, ongeacht beroep of titel. Toch wordt er binnen de verpleegkunde te vaak met argusogen gekeken als iemand zijn eigen pad bewandelt. Vreemd genoeg staat daar tegenover dat talenten eerder worden gezien en erkend, zodra iemand meer wil en ambitie heeft.

Nu komt academiseren om de hoek kijken. Promoveren en jezelf bezighouden met evidence based practice en onderzoek doen. Je doet en zegt niets zonder dat de handeling bewezen is. En als het niet bewezen is dan doe je het niet.

Klinkt fraai. Uiteraard is kennis nodig om goede zorg te verlenen. Maar daar schuilt het gevaar. Want vanuit de verpleegkundige wordt straks misschien alleen nog maar gehandeld als er evidence bestaat, dus een bewijs. Worden door de patiënt gedefinieerde problemen straks geherdefinieerd op basis van de antwoorden die de verpleegkundige vanuit de evidence weet? Ofwel focus op alleen kennis en bewijsvoering geeft een tunnelvisie waardoor je niet meer voldoende aansluit aan de behoeften van de patiënt en de zorgverlening. Praten en bewijsvoering over handelingen maakt niet dat de zorg verbetert, of dat de patiënt vindt dat de zorg is verbeterd.

Het is bekend dat de resultaten van veel verpleegkundige zorg niet bewijsbaar zijn. Maar ook bij bewezen effectiviteit moet je je kunnen afvragen waar dat in zit: Is het nagestreefde resultaat wel van belang voor de individuele patiënt? Promoveren is prachtig , maar wat doet dat met mensen? Zijn de beste mensen op de werkvloer straks allemaal gepromoveerd? Zijn uitsluitend zij de verpleegkundig leiders? En tel je nog wel mee als verpleegkundig (leider) zodra je niet wilt academiseren? Wie weet wordt je stem dan niet meer gehoord, luisteren de grote leiders niet naar jouw inbreng en ervaring. Omdat je geen “dr” in de verpleegkunde bent.

Nogmaals: wat schiet de patiënt hier mee op?

Ik zie slechts een systeem waarbij het verdeel-en-heers domineert. Ik zie dat de verpleegkundige zich minder gezien voelt omdat zij of hij niet wil promoveren. Het heeft iets weg van opkijken tegen je oudere broer of zus, zonder dat er aandacht is voor wie jij bent en wat jij doet. Wat je ook doet, het is nooit goed (genoeg). Kan dat de bedoeling zijn van een pleidooi voor academisering? Niet-gepromoveerden uitsluiten?

Ik merk dat er soms een collega stilletjes op de werkvloer staat. Die is in staat zelf na te denken en een plan te trekken. Die haalt de schouders op voor de grote schreeuwers. Goede ideeën zijn belangrijk, maar impact vraagt om echte actie. Iemand die ervan uitgaat dat het in de zorg ook om reflectie gaat, ín de context, ín het handelen, ín het moment, ín de relatie.

Relatie, ruimte en reflectie

De positionering binnen ons huidige vak staat ter discussie. Prima. Maar mensen in vakjes duwen is niet mijn ding. Zolang de zorg zich beperkt tot strijden voor betere posities, blijft er sprake van misplaatste autoriteit. Bied dus ook voldoende ruimte voor bezinning en reflectie. Kijk naar verbinding en presentie, dan kan de potentiële negatieve lading afnemen of verdwijnen.

Elke vorm van ontwikkeling en talent op welk niveau dan ook dient te worden toegejuicht. Iedereen een eigen kans bieden om optimaal te doen waar hij of zij goed in is. Daar gaat het om. Dan pas worden wantrouwen, macht en hiërarchie teruggedrongen. Dan pas ontstaat er ruimte voor samenwerking en oprechte werkvreugde. Niet afknijpen maar ruimte bieden, zodat iedereen kan groeien, met gelijke kansen, vanuit de juiste intenties. Gericht op zorg op de plek waar die nodig is.

En leiderschap? Leiderschap draait erom de wensen van mensen tot hun recht te laten komen. Luisteren, kijken, observeren, suggesties oppakken en verspreiden. Dat heeft niets te maken met academiseren. Essentie en zorg zijn onzichtbaar voor de ogen, en zeker voor academisering. Omring je daarom met mensen die er voor jou toe doen om samen, van binnenuit, het bestaande systeem te verbeteren. Doe dat vooral vanuit jezelf. En voor de beste zorg die je zelf kunt geven.

Titelfoto: Achterkaft van het boek “Eend en Konijn laten zien wat zorg is”, Luc Pluijmen en Carin Hoogstraten


Interessant blog? Like it op Facebook, +1 op Google, Tweet het of deel dit blog op andere bookmarking websites.

Nienke Ipenburg
Geschreven door Nienke Ipenburg
Blogger Influencer

twitter's Profielfoto > Een verpleegkundig mens | Leiderschap > Een verpleegkundig mens | Leiderschap
twitter antwoordt op het onderwerp: #1701 6 maanden 1 week geleden
twitter's Profielfoto
twitter antwoordt op het onderwerp: #1700 6 maanden 1 week geleden

Wat vind jij? deel het met ons!

INFO: Je plaatst dit bericht als 'Gast'

×
Niets meer missen?

Schrijf je nu in voor onze (max.) wekelijkse e-zine en mis geen enkel Leiderschapsblog, -vacature of -nieuwsbericht meer.