person_outline
 > Bassisme-interviews #12: Niemand is helemaa... | Leiderschap

    Bassisme-interviews #12: Niemand is helemaal Bassist of helemaal niet

    Hoe zit het met de bassist in uzelf? In het directieteam?

    Hoe zit het met de bassist in uzelf? In het directieteam?

    Gulian van Maanen, organisatie-adviseur en Violet Falkenburg, journalist en trainer, spraken met zestien Bassisten, van raad van bestuur- tot teamleidersniveau. Violet Falkenburg: ‘Wij trekken de parallel tussen de rol van de bassist in een orkest en de verbindende leider in een organisatie. Bassisten verbinden, ondersteunen en geven richting. Daarmee zijn ze onmisbaar in bedrijf, organisatie of instelling. Wij noemen die basishouding Bassisme.’ Van Maanen: ‘De onderlinge samenwerking in een directie floreert als er aandacht is voor de bassisten in het team. Als de bassisten aan het woord komen, wordt er beter gepresteerd. Wij pleiten voor meer mensen met bassistische kwaliteit in de leiding omdat zij als geen ander in staat zijn de collectieve wijsheid in een organisatie aan te boren. Daarom organiseren wij leiderschapstrajecten en geven we workshops, ondersteund door de ritmesectie van het Jazz Orchestra of the Concertgebouw. Zie www.bassisme-blog.nl

    Edwin Boer, districtschef Politie Rotterdam en bassist in semiprofessionele pop- en rockbands

    edwin boer > Bassisme-interviews #12: Niemand is helemaa... | Leiderschap‘Al meer dan twintig jaar zie ik bij mezelf de overeenkomsten tussen mijn optreden als muzikant en als leidinggevende. Dat is ook niet zo gek, want ik ben één en ondeelbaar. De Bassist in mij wil ondersteunend zijn, anderen het vertrouwen geven om te soleren, en ze laten voelen dat ze op je terug kunnen vallen, als het mis mocht gaan.

    Als de ritmesectie staat, is er altijd een vangnet, een warm bad voor de solisten. Als het echt goed gaat, stuwen wij de solisten tot grote hoogte; ze voelen zich veilig, het swingt, het is groovy. Wij bepalen wel welk akkoord we draaien en geven daarmee de klankkleur aan de muziek. Of om Sting aan te halen: als de gitarist een E speelt en ik een G, heb je toch een ander akkoord. Als de bas ontbreekt, mis je de verbinding tussen ritme en melodie. Ook feitelijk is de bas ritmisch en melodisch één. Dat cement zijn, die smeerolie in een band of orkest heeft me altijd erg aangetrokken. Mijn grote voorbeelden zijn John Deacon van Queen, door iedereen gewaardeerd om zijn virtuositeit. Hij was nooit erg zichtbaar, maar als hij wat deed, deed het er toe. En Dominic Seldis, die zei: wij bepalen het ritme niet de dirigent.

    Het instrument is misschien bescheiden, maar dat wil niet zeggen dat het niet buitengewoon fundamenteel is.’

    Als Bassist houdt Edwin van verhalende baslijnen. Voor techno hoef je hem niet wakker te maken: ‘Het gaat mij om het verhaal dat je op de bas vertelt. Net als Paul McCartney, ook echt een verhalende Bassist. Als ik mensen toespreek, ben ik ook bezig met verhalen vertellen. Ik denk terwijl ik praat, weet alleen op hoofdlijnen wat ik wil zeggen, en ik werk van tevoren niets uit. Ooit leerde ik contrabas spelen bij een harmonie. We speelden van blad natuurlijk. Best leuk, maar ik ben ermee gestopt omdat ik echt moest spelen wat er stond; anders tikte de dirigent af.

    Of je voor- of nadeel hebt van je Bassistische kwaliteiten, hangt af van de mainstreamvisie op leiderschap en dat fluctueert door de jaren heen. Soms heb je de golf mee en soms tegen. Ik ben inmiddels vijfentwintig jaar leidinggevende en al die tijd heeft het feit dat ik anders dan gemiddeld in elkaar steek me veel voordelen gebracht. Op dit moment is het weer wat minder, maar daar heb ik vrede mee. Ik ben wie ik ben en koester mijn authenticiteit. Ik ga geen andere Bassist worden omdat het leiderschapsideaal verandert. Ik wil gewaardeerd worden om wie ik ben en wat ik kan en als dat niet goed genoeg is, dan zij dat zo.’

    Intuïtie en ervaring

    Op Rotterdam Zuid – niet het makkelijkste stukje Nederland – is hij verantwoordelijk voor politiezorg. ‘Ik zit niet in de operatie, dus niet op straat, niet in de vuurlinie en ik houd me bezig met relaties en strategie, met beïnvloeding, motiveren en inspireren. In mijn functie geef ik leiding aan zeshonderd medewerkers en een heel netwerk van partners.
    En ik ben baas van een crisisteam. We onderscheiden twee soorten crises, de bekende zoals de inhuldiging van Feyenoord, en de onbekende – denk aan aanslagen, een ontploffing, een grote brand. Bij een onbekende crisis is er geen of weinig informatie, maar je moet in het allereerste uur wel meteen beslissingen nemen. Dat doen we met een team van een man of acht, en ook daar ben ik de Bassist die de denkkracht van anderen wil gebruiken; het enige is dat ik het besluit neem. Daar sta ik voor aan de lat, ik moet het aan de burgemeester uitleggen.
    Het proces gaat snel, er is weinig tijd om na te denken en je moet keuzes maken; daarbij spelen intuïtie en ervaring een belangrijke rol, maar zeker ook de denkkracht van je team. Met elkaar kom je tot een aantal maatregelen die bijdragen aan het beëindigen of het oplossen van de situatie. Naarmate de tijd verstrijkt gaat de urgentie eraf en kun je meer democratisch worden en tegenspraak organiseren.
    Ook in die eerste uren van een crisis zie je stijlverschillen bij de politie. Sommigen zijn heel directief, anderen meer van het overleg. Dat heeft alles te maken met wie je bent als mens.

    Beroepstrots

    Als Bassist ben ik van nature niet iemand die op een podium springt; dat heb ik moeten leren. Maar ik heb inmiddels voldoende ervaring opgedaan en flair en zelfvertrouwen gekregen.
    Confrontatie is niet mijn sterke punt, maarals het moet – ik denk aan situaties waarin ik iemand moet ontslaan – dan moet het. Maar dan alleen als ik weet dat we er alles aan gedaan hebben en dat de reden voor ontslag voor een belangrijk gedeelte ook aan de persoon zelf ligt. Dan kan ik het accepteren.

    In mijn eigen managementteam hoef ik maar zelden te interveniëren. Drie jaar werken we nu samen in een sfeer waarin we van elkaar weten wat de bedoeling is. Ik hoef ze eigenlijk nooit aan deadlines te houden, ik appelleer aan de beroepstrots: “Wat we hebben afgesproken, ga je ook doen.” Alles gaat op basis van vertrouwen. Ik ben niet het type dat beveelt of met de vuist op tafel slaat, maar er zijn wel zaken die moeten gebeuren. “Jongens, daar heb ik me aan verbonden en als we het niet halen, laat je mij zakken.”

    In al die jaren heb ik van één collega afscheid moeten nemen, maar dat was vanwege zijn gezondheid. Als iemand niet functioneert, dan praten we erover.’

    Geen klonen

    Bij het aannemen van nieuwe mensen volgt hij zijn intuïtie en let hij op complementariteit. ‘Ik zorg dat er geen klonen van mezelf komen. In mijn MT zitten denkers én alfamannen, ik ben op zoek naar tegenspraak en vraag vaak om feed back: “Wat vinden jullie er van”, “Hoe gaat het”, “Hoe doe ik het voor jou?” In mijn team heb ik geen strijd, met niemand; ze accepteren de plaats die ik heb, het is geen vraag wie de baas is en ik probeer niet de baas te spelen, maar de baas te zijn op grond van volwassenheid en professionaliteit. Aan de ene kant ruimte geven, maar ook heldere afspraken maken over verwachtingen over en weer. Soms vergeet je dat en dan krijg je situaties als “dat hadden we toch niet zo afgesproken” of “had je dat niet eerder kunnen zeggen.” Soms moet ik dan zeggen “je hebt gelijk” en soms “je hebt het mis en ik wil toch graag dat je het doet.”

    Natuurlijk zijn er wel eens conflicten, maar de politiecultuur kent een hoog familiair karakter, het is geen harde zakelijke wereld. Dat komt ook door het werk op straat, waar veel vijandigheid is jegens de politie en dat maakt dat we intern de rijen sluiten. Je bent afhankelijk van degene met wie je op de auto zit. Die kan je leven moeten redden als het mis gaat. Er is veel solidariteit en een groot maatjesgevoel. Bij de brandweer, in het leger of bij de ambulance zie je dat ook. De ellende verbroedert, en daar zit een mooie kant aan, maar ook een perverse: elkaars handelen afdekken en niet eerlijk met feed back om durven gaan of willen gaan.

    Daarbij helpt het rangenstelsel niet altijd mee. Mensen die wat traditioneler zijn voelen zich niet uitgenodigd om zich uit te spreken.

    Wij proberen een klimaat te bevorderen waarin je kan zeggen wat je wil, waarin je mag zijn wie je bent met alles wat daarbij hoort.

    Afwijkingen, geaardheid, levensovertuiging zijn belangrijke thema’s in mijn leiderschap. Want ik geloof dat wij ervan profiteren als iemand zichzelf mag zijn met al zijn talenten. Dat komt ook voort uit schaarste, want we hebben veel te weinig politie om het allemaal goed te kunnen doen. Dus de mensen die we hebben moeten zich honderdvijftig procent geven en dat gaat niet als zij zich geknecht, beknot of onveilig voelen.

    En dan zijn we terug bij de muziek. De intrinsieke veiligheid die je op het podium moet ervaren is heel wezenlijk om tot mooie resultaten te leiden.

    Als ik zeg: ik geef ruimte, vertrouwen en veiligheid om jezelf te zijn, geldt dat ook voor de ‘bokito’s’ in een team. We geven de kaders aan en we stellen grenzen. Bokito mag zichzelf zijn, maar moet niet het hok vernielen. Dat vraagt soms aanpassingsvermogen, maar dat gaat altijd wel goed. Je komt niet zomaar op een plek waar je aan honderd-honderdvijftig man leiding geeft. Ze hebben al veel gezien en ervaren. Wat ik uiteindelijk vraag is sturen op resultaat, dus “zorg dat jij met je mensen de goeie dingen doet en zorg dat ik er geen gedoe van heb”.Er wordt wel geëscaleerd, maar niet lichtvaardig. We hebben natuurlijk vertrouwenspersonen, het bedrijfsmaatschappelijk werk, er zijn vangnetconstructies. Dat zijn mijn antennes, daar praat ik mee.

    Geen mensen erbij

    Maar het lijntje staat op knappen. Het is voor ons ‘twee voor twaalf’. Mijn chefs voelen veel opwaartse druk. Iedereen roept om meer mensen. Maar mensen erbij lukt niet, die zijn er niet, die krijgen we niet en dat gaat voorlopig ook niet gebeuren. Wij mogen als Nationale Politie niet uitbreiden. Gelukkig is “we lossen het wel op” de grondhouding. Als het echt op omvallen staat, trekken ze aan de bel en dan ga ik er mee aan de gang.
    In dat politieke spel ben ik de laatste jaren zeker gegroeid. Kantoorpolitiek, het veld lezen, het moment aanvoelen, je moet weten wanneer je moet zwijgen. Ook als Bassist. Soms is minder doen beter.

    Een Bassist is in principe gericht op de ander, op het proces, op het totaal, maar dat heeft natuurlijk ook een keerzijde. Waardering en erkenning blijft uit, en als je de vergelijking naar de muziek doortrekt: sologitarist of zanger zijn is soms veel aantrekkelijker. Natuurlijk wil ik ook erkenning en aandacht, maar ik ben op een leeftijd dat het niet meer zo belangrijk is, ik ontleen daar geen eigenwaarde aan.

    Hier in Rotterdam zit er nog een laag boven me, daarboven zit de landelijke korpsleiding. Soms voel ik wel ambitie om nog een stap te maken, maar dan moet je op het juiste moment het juiste profiel hebben. Mijn profiel is daar nu niet het meest gewenst, alhoewel dat ook wel tegengesproken wordt.Sinds de reorganisatie zijn de mogelijkheden beperkter geworden en ik vraag me oprecht af of ik nog harder wil gaan werken. Heb ik dat er voor over? Ik ben gemiddeld twee avonden in de week van huis en in de weekenden ook. Daarnaast heb ik nog een privéleven en wil ik ook muziek blijven maken.”

    Onverstoorbaar

    Over de vraag hoeveel Bassisten je in een team zou moeten hebben is Edwin Boer duidelijk. ‘Met zes Bassisten vorm je geen goeie band. In een cultuur waar je solist moet zijn, wordt het voor een Bassist ingewikkeld. Bassisten zijn niet de types die de boel op z’n kop zetten. De stevigheid van de Bassist zit in zijn onverstoorbaarheid, in heel goed weten wat zijn rol is. Choose your battles, welke stap moet je zetten, welke toon sla ja aan – dat weten Bassisten over het algemeen vrij goed. De Bassist kent zelfspot, heeft geen groot ego, is in ieder geval geen narcist, en gericht op het totaal. In mijn team zit nog één Bassist, en dat is genoeg voor een goeie band.

    Niemand is helemaal Bassist of helemaal niet. Bassisme kun je ook wel ontwikkelen. Soms geef ik solisten heel bewust een klus geven waarbij ze als Bassist moeten optreden; dan geef ik ze een project waar ze anders moeten acteren dan uit hun natuurlijke rol voortkomt.

    Mijn raad aan Bassisten: durf jezelf te zijn, verloochen jezelf niet, wees trouw aan wie en wat je bent en accepteer de eenzaamheid die daarmee samengaat.’

    Edwin Boer werkt sinds 1985 bij de politie. Hij is districtschef op Rotterdam-Zuid en eindverantwoordelijk voor de operationele- en beheermatige resultaten, met 600 medewerkers.
    Al ruim 35 jaar is hij actief als bassist in diverse bands en projecten, met eigen werk met een symfonische inslag en soms met covers. Daarnaast speelt hij contrabas in een gipsy swing kwartet. Hij is gevormd door de melodische, verhalende baslijnen van o.a. James Jamerson en Paul McCartney. Essentieel voor hem is om niet alleen de juiste noten tespelen maar ook de intensiteit, energie en power mee te geven waar de tracks om vragen.

    Afbeelding bassist: Rob Ulrich


    Interessant blog? Like it op Facebook, +1 op Google, Tweet het of deel dit blog op andere bookmarking websites.

    Pro-Blogger Top Blogger Thought Leader

    De bassist maalt niet om zichzelf, maar om het geheel

    Wat kan ik doen om het totaal beter te maken? Of: hoe kan ik een fundament bouwen waarop anderen kunnen excelleren? Dat vraagt de bassist zich af. Daarbij gaat het niet om zijn eigen welbevinden of succes, maar om de resultaten van het grote geheel. Bassisten verbinden, ondersteunen en geven richting. Daarmee zijn ze onmisbaar in bedrijf, organisatie of instelling.

    Gulian van Maanen, organisatie-adviseur en Violet Falkenburg, journalist en trainer, spraken met zestien Bassisten van raad van bestuur- tot teamleidersniveau. Deze rolmodellen werken vanuit hetzelfde basispatroon, dat zij Bassisme noemen. Violet Falkenburg: ‘Wij leggen de parallel tussen de rol van de bassist in een orkest en de verbindende leider in een organisatie.’ Van Maanen: ‘Interessant is dat we tot de ontdekking kwamen dat deze leiders naast die Bassistische basishouding ook nog een uitgesproken aanvullende kwaliteit hebben.


    Wat vind jij? deel het met ons!

    INFO: Je plaatst dit bericht als 'Gast'

    ×
    Niets meer missen?

    Schrijf je nu in voor onze (max.) wekelijkse e-zine en mis geen enkel Leiderschapsblog, -vacature of -nieuwsbericht meer.