Wat zijn onze schaatsende Nederlandse helden in Sotsji boven zichzelf uitgestegen! Het was genieten van de Oranje gekleurde podia. Dank je wel, toppers! Buitenlandse schaatscoaches gaven aan dat ze in Sotsji schaatsles kregen van de Nederlanders. Wat is de sleutel tot succes? Het stellen van doelen en de waargenomen competentie lijkt de doorslag te geven.
Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg!
Een bekende Nederlandse uitspraak waarmee we elkaar in de norm van calvinisme gevangen houden. De betekenis van calvinisme door Wikipedia is: een verzameling eigenschappen bedoeld die typisch Nederlands zouden zijn. Ingetogen gedrag; ingetogen in het uiten van emoties; niet te koop lopen met je successen, kapitaal of bezittingen en daar weinig waarde aan hechten.
Jorien ter Mors doorbrak duidelijk de norm. Zij koos niet voor behoudend zijn en schaatste wel mee met de 1500 meter terwijl haar doelen op de shorttrack waren afgestemd. En zie daar: een gouden medaille! Binnen de Nederlandse ploeg leidde dit tot controverses en afkeuring van Jorien’s actie; ze zou zich teveel uitputten en daardoor haar prestaties en die van haar ploeggenoten negatief beïnvloeden. Het tegendeel bleek waarheid. De onderlinge competitie en het intensieve trainen leidde tot onverwachts succes en zorgde voor een opwaartse spiraal bij de Nederlanders. Onder andere Wüst steeg boven zichzelf uit en verbeterde haar baanrecord. Wat is de psychologische dynamiek hierachter en wat kunnen we hiervan leren over succesvol zijn?
Waargenomen competentie en doelen
Volgens Bandura (1986) is de waargenomen eigen competentie: de beoordeling van het eigen kunnen voor het organiseren en uitvoeren van opeenvolgende doelen die benodigd zijn voor het bereiken van persoonlijke successen. Iemand die zich competent acht, zal een doel ambiëren dat net iets boven het eigen bereik ligt. Aandacht, inzet, volharding en strategie-ontwikkeling zijn kritieke succesfactoren maar ook de bevestiging dat doelen bereikt kunnen worden. Op deze manier treedt een opwaartse spiraal in werking maar wel onder voorwaarde dat de nieuw gekozen doelen de waargenomen eigen competentie verhogen. Dit wordt ook wel goal-setting genoemd (Bandura, 1989) en een proces van ‘high performance cycle’ wordt geactiveerd.
Succes!
Kunnen we van de Nederlandse schaatsploeg zeggen dat zij een proces van ‘high performance cycle’ in gang hebben gezet? Gezien het historische totale aantal medailles en de hoeveelheid aan gouden medailles zeer zeker. De onderlinge competitie heeft juist stimulerend gewerkt om gelijke of betere prestaties neer te zetten. Opwaarts sociaal vergelijken (Festinger, 1954) wordt dit ook wel genoemd. Jorrit Bergsma moest gedacht hebben ‘Sven wat jij kan, kan ik ook maar dan beter’.
Ook het management kan ‘goal-setting’ inzetten voor het realiseren van ‘high-performance’ organisaties. Bij het opstellen van een loopbaanplan of prestatiedoelen wordt in overleg met de betrokkene een doelenhiërarchie opgesteld (Bandura, 1989). Het uitgangspunt is een globaal einddoel op basis waarvan subdoelen gesteld worden. Deze subdoelen moeten concreet, specifiek zijn en net boven het bereik liggen, uitdagend dus en op korte termijn realiseerbaar. Bij het behalen van de doelen wordt een nieuw, net wat uitdagender doel gesteld en voilà, de high performance cycle is geactiveerd!
Condities voor succes
Een aantal condities zijn wel van belang voor het positief beïnvloeden van de waargenomen eigen competentie en het realiseren van een high performance cycle. Hier dient de coach of manager rekening mee te houden om de high performance te continueren:
- Beïnvloeding kan alleen werken als belemmerende factoren in de (werk)situatie gereduceerd worden. Niets is zo bijvoorbeeld zo demotiverend als een beloning na de prestatie uitblijft of als de benodigde middelen als geslepen schaatsen, een laptop etc. niet voorhanden zijn.
- Adequate feedback over de uitvoering is een kritieke succesfactor. Positieve feedback versterkt de waargenomen eigen competentie. Negatieve feedback, mits op constructieve wijze gebracht, biedt de mogelijkheid tot bijsturing en de relatie tussen de taakuitvoering en het doel goed in het oog te houden. We zagen bij elk schaatsduel het vingertje van de coach omlaag en omhoog gaan.
- Het ontwikkelen van strategieën en vaardigheden benodigd voor het realiseren van de subdoelen. ‘Modeling’, ook wel leren van een reeds succesvol iemand of herhaalde taakuitvoering kan heel goed werken (Bandura, 1986).
Steun Lerende Leiders - een kop koffie
Reacties (2)
Roy van den Anker
Mooi artikel Miriam: to the point en een leerzaam kijkje in de theorie achter dit geweldige team.
Miriam Besseling Auteur
Dank je wel Roy!