person_outline

Macht, varianten en percepties

perceptiemacht > Macht, varianten en percepties | leiderschapElke leider heeft macht...

Macht is het vermogen om anderen je wil op te leggen. Macht kan gebaseerd zijn op verschillende dingen. Positiemacht op grond van de functie die iemand bekleedt, expertmacht op grond van expertise, informatiemacht omdat iemand over waardevolle informatie beschikt die anderen niet hebben en referentiemacht, gebaseerd op de bewondering van volgers (emotionele macht).

Los van waar macht op gebaseerd is, is er de perceptie van macht, zowel die van de leider zelf, als van zijn ondergeschikten. Deze perceptie bevindt zich ergens op de lijn tussen de twee aan elkaar tegengestelde uitersten, namelijk macht als middel om (eigen) doelen te bereiken versus macht als verantwoordelijkheid voor een proces en/of team.

perceptiemacht-01 > Macht, varianten en percepties | leiderschap

Hoe ziet de leider zijn eigen macht en waarom ?

De perceptie van macht wordt gevormd door karakter/ aanleg en (vroege) opgedane sociale ervaringen. Het is géén bewuste keuze, maar een filter die de machtservaring voor bewust kleurt. Als je aan willekeurig welke leider vraagt hoe zij hun macht ervaren dan volgt er negen van de tien keer een sociaal wenselijk antwoord. Dat wil zeggen: het antwoord dat in de context van de leider, de taken waar hij voor verantwoordelijk is, wenselijk is. Bij voorbeeld: is zijn taak het bedrijf winstgevend te verkopen, dan zal hij antwoorden dat hij zijn macht dusdanig ervaart dat zijn beslissingen ertoe leiden dat de aandeelhouders zoveel mogelijk winst gaan maken. Is het zijn taak om een productielijn op te zetten dan zal zijn antwoord zijn dat hij alles binnen zijn macht zal doen om systemen, procedures en medewerkers zo op te lijnen dat de productie effectief en efficiënt draait. Deze vraag zo stellen is dus vaak zinloos.
De onbewuste persoonlijke perceptie van macht, die niet contextueel bepaald wordt, moet op andere manieren worden onderzocht en is lastig te achterhalen. Er is geen juiste perceptie van macht, het ene is niet beter dan het andere. Elk is even waardevol in de daarbij passende context of taak.

De samenhang tussen machtsperceptie en sociale angst

Er zijn veel factoren die de perceptie van macht (deels) beïnvloeden. Een opvallende is de mate waarin iemand sociaal angstig is. Sociale angst komt in diverse gradaties veel voor, bijvoorbeeld omdat men als kind gepest is. Sociale angst maakt dat ondanks dat de mens een groepswezen is en zich dus graag verbonden voelt met een groep (team), er altijd een reserve zal zijn ten opzichte van diezelfde groep. Ook deze angst is voorbewust, een filter dat de waarneming en ervaring en vooral binding kleurt. Als er sprake is van sociale angst, dan is de binding met het eigen team minder dan wanneer sociale angst niet op de achtergrond meedoet. En dat maakt dat de perceptie van macht opschuift naar macht ervaren als middel om doelen te bereiken. Dit geldt zowel voor leiders als voor ondergeschikten.

Kennis is macht

Het loont de moeite om dit soort zaken mee te nemen in een assessment voor aanstelling maar uiteraard ook om hieraan een bewustwordingssessie te wijden met managers en teamleden. Kennis macht, en de hoogste vorm daarvan is....zelfkennis!

Elke leider heeft macht...

Macht is het vermogen om anderen je wil op te leggen. Macht kan gebaseerd zijn op

verschillende dingen. Positiemacht op grond van de functie die iemand bekleedt, expertmacht op grond van expertise, informatiemacht omdat iemand over waardevolle informatie beschikt die anderen niet hebben en referentiemacht, gebaseerd op de bewondering van volgers (emotionele macht).

 

Los van waar macht op gebaseerd is, is er de perceptie van macht, zowel die van de leider zelf, als van zijn ondergeschikten. Deze perceptie bevindt zich ergens op de lijn tussen de twee aan elkaar tegengestelde uitersten, namelijk macht als middel om (eigen) doelen te bereiken versus macht als verantwoordelijkheid voor een proces en/of team.

 

Hoe ziet de leider zijn eigen macht en waarom ?

De perceptie van macht wordt gevormd door karakter/ aanleg en (vroege) opgedane sociale ervaringen. Het is géén bewuste keuze, maar een filter die de machtservaring voor bewust kleurt. Als je aan willekeurig welke leider vraagt hoe zij hun macht ervaren dan volgt er negen van de tien keer een sociaal wenselijk antwoord. Dat wil zeggen: het antwoord dat in de context van de leider, de taken waar hij voor verantwoordelijk is, wenselijk is. Bij voorbeeld: is zijn taak het bedrijf winstgevend te verkopen, dan zal hij antwoorden dat hij zijn macht dusdanig ervaart dat zijn beslissingen ertoe leiden dat de aandeelhouders zoveel mogelijk winst gaan maken. Is het zijn taak om een productielijn op te zetten dan zal zijn antwoord zijn

dat hij alles binnen zijn macht zal doen om systemen, procedures en medewerkers zo op te lijnen dat de productie effectief en efficiënt draait. Deze vraag zo stellen is dus vaak zinloos.

De onbewuste persoonlijke perceptie van macht, die niet contextueel bepaald wordt, moet op andere manieren worden onderzocht en is lastig te achterhalen. Er is geen juiste perceptie van macht, het ene is niet beter dan het andere. Elk is even waardevol in de daarbij passende context of taak.

 

De samenhang tussen machtsperceptie en sociale angst

Er zijn veel factoren die de perceptie van macht (deels) beïnvloeden. Een opvallende is de mate waarin iemand sociaal angstig is. Sociale angst komt in diverse gradaties veel voor, bijvoorbeeld omdat men als kind gepest is. Sociale angst maakt dat ondanks dat de mens een groepswezen is en zich dus graag verbonden voelt met een groep (team), er altijd een reserve zal zijn ten opzichte van diezelfde groep. Ook deze angst is voorbewust, een filter dat de waarneming en ervaring en vooral binding kleurt. Als er sprake is van sociale angst, dan is de binding met het eigen team minder dan wanneer sociale angst niet op de achtergrond meedoet. En dat maakt dat de perceptie van macht opschuift naar macht ervaren als middel om doelen te bereiken. Dit geldt zowel voor leiders als voor ondergeschikten.

 

Kennis is macht

Het loont de moeite om dit soort zaken mee te nemen in een assessment voor aanstelling maar uiteraard ook om hieraan een bewustwordingssessie te wijden met managers en teamleden. Kennis macht, en de hoogste vorm daarvan is....zelfkennis!


Interessant blog? Like it op Facebook, +1 op Google, Tweet het of deel dit blog op andere bookmarking websites.

Anita van der Hulst
Geschreven door Anita van der Hulst
Blogger


Wat vind jij? deel het met ons!

INFO: You are posting the message as a 'Guest'

×
Niets meer missen?

Schrijf je nu in voor onze (max.) wekelijkse e-zine en mis geen enkel Leiderschapsblog, -vacature of -nieuwsbericht meer.