person_outline

Thuiszitters als wegwijzers

kanarie > Thuiszitters als wegwijzers | leiderschapDe vakantie is afgelopen. Alle kinderen gaan weer naar school. Alle kinderen? Nee, in huishoudens door heel Nederland zijn er kinderen thuis. Kinderen die naar school horen te gaan. Kinderen die ernaar snakken om zich te ontwikkelen. We noemen die kinderen ‘thuiszitters’ alsof het om een homogene groep gaat, die een bewuste keuze heeft gemaakt. Kinderen die de gedachte: ‘Wat ga ik vandaag doen?’ beantwoorden met ‘Ik ga thuis zitten’. Niets is minder waar. Achter elke thuiszitter is een verhaal van verstoting, wanhoop en soms ziekte. Ons schoolsysteem kan ze niet aan. We leggen de rekening daarvoor bij de kinderen. Terwijl deze groep getalenteerde kinderen ons juist iets belangrijks laat zien: ons schoolsysteem deugt niet meer. Dit 150 jaar oude systeem is toe aan vervanging. Thuiszitters kunnen ons de weg wijzen naar een beter onderwijssysteem, naar een betere toekomst, voor alle huidige en toekomstige kinderen in Nederland.

Laat mij u meenemen in een huiselijk tafereel. Een willekeurige maandagochtend, 10 uur. De veertien jarige zit aan de keukentafel. Ze doet haar online EHBO cursus. Ze wil arts worden en de EHBO cursus sluit dus aan op haar interesses. Op school deed ze met liefde alle vakken die bijdroegen aan haar artsen-toekomst. De rest van de vakken zat ze uit, zorgde dat ze zevens haalde. Tot het moment dat de rector haar zei dat ze niet meer welkom was. Dat lag niet aan haar, zei hij. Echt niet. Het lag aan de cultuur op school. Met een diepe zucht voegde hij eraan toe dat een cultuur gewoon niet te wijzigen is. En in die cultuur, is een gemotiveerde, mondige leerling, die soms leraren aanspreekt op hun gedrag, nu eenmaal niet gewenst. Zonder ooit met stoelen te hebben gegooid, zonder te hebben gespijbeld, zonder enige vorm van overleg stond ze op straat. Geen school meer.
Het effect van deze mededeling was vernietigend. In een klap was de veertienjarige haar zelfvertrouwen kwijt. De bodem werd onder haar voeten weggeslagen. Ze viel, ze viel diep. Want wat doe je als je school zegt dat je niet meer welkom bent? Een andere school was niet zomaar gevonden. Bovendien, het vertrouwen van het meisje in volwassenen was volledig verdwenen. Volwassenen waren plotseling mensen geworden die zomaar kunnen besluiten je weg te sturen, je te verwijderen. Ze waren dus onberekenbaar. Maar niet alleen het vertrouwen in volwassenen verdween.
Deze veertien jarige, die van de ene op de andere dag ‘thuiszitter’ werd, verloor haar sociale structuur. De vriendengroep zag elkaar op school, praatte over school en was bezig met schoolwerk. Het was raar dat iemand zomaar van school werd gestuurd. Ongemakkelijk ook, want als dat bij de ene veertien jarige zo maar kon gebeuren, dan gold dat ook voor de rest van de groep. Het was zo ongemakkelijk, dat de vriendengroep besloot dat het aan het meisje zelf lag. Ze gooiden haar uit de groep.
Ze kreeg slaapproblemen na de verwijdering van school. Ze viel flauw in openbare ruimtes. Ze meed bijeenkomsten met familie. Gelukkig waren er lichtpuntjes: haar gezin is liefdevol, een vriendin die ze al 13 jaar kent, bleef naast haar staan, online vond ze aanspraak. En die EHBO cursus, dat is een lichtpunt. Ze doet hem helemaal zelf. Sluit aan bij de volwassenen die de praktijkcursus doen en slaagt met vlag en wimpel voor haar examen. Haar eerste stap naar een toekomst als arts is gezet, ondanks alle perikelen op school.

15.000 Thuiszitters

In Nederland zijn volgens de kinderombudsman 15.000 thuiszitters. Dat is geen homogene groep. Ieder van deze thuiszitters heeft een eigen verhaal. Soms gaat het verhaal van de thuiszitter over speciale behoeftes: over meer rust, meer aandacht, minder dwang. Sommige thuiszitters hebben een ‘gebruiksaanwijzing’ vanwege een diagnose: PTSS, ADHD, autisme of langdurige fysieke ziekten. Sommige thuiszitters hebben ‘gewoon’ problemen met het systeem. Of het systeem heeft problemen met hen. Sommigen zijn suicidaal geworden van de leerfabriek. Sommigen zijn zo opstandig dat de stoelen door de ramen vliegen en geen school ze meer wil hebben. Of het maakt ze stil: ze zeggen geen woord meer op school.

Door deze kinderen van school te verwijderen, lijkt het probleem opgelost. Maar het omgekeerde is natuurlijk waar. Elke thuiszitter is het bewijs dat ons schoolsysteem niet beantwoordt aan de behoefte van de leerlingen. Onze scholen zijn ingericht als fabrieken. Fabrieken waar eenheidsworst wordt gedraaid. Het schoolsysteem is in de laatste 150 jaar niet werkelijk gewijzigd. Het kind staat niet centraal, maar de leerstof. Een kind krijgt stof aangereikt, krijgt wat uitleg en maakt opdrachten. Na afloop van een hoofdstuk volgt een toets. Slaag je voor die toets, dan denkt men dat je de stof beheerst. Dit principe wordt eerst acht jaar op alle kinderen toegepast. Daarna volgt een herverdeling naar ‘niveau’ en krijg je het nog eens vier tot zes jaar voor je kiezen. Dit systeem vraagt van kinderen bijvoorbeeld om in een vastgesteld tempo stof op te nemen. Voor kinderen die makkelijk leren ligt dit tempo te laag, voor kinderen die moeite hebben met stof opnemen is het tempo te hoog. Haast geen kind is gemiddeld, en toch gaat de leerfabriek uit van een gemiddeld kind. Thuiszitters laten ons zien hoe gevaarlijk dit systeem is. Ze zijn als de kanariepietjes die vroeger de mijnen in werden genomen. De kanariepietjes vielen als eerste om als er gevaarlijke gassen vrijkwamen. De mijnwerkers wisten dan dat ze moesten maken dat ze bovenkwamen. De mijnwerkers letten goed op de kanariepietjes. Een omgevallen kanariepietje was een reden tot zorg voor het hele systeem. Er was iets mis met de mijn, dat moest worden opgelost. Ze zonden de kanariepietjes niet heen.

De leerling centraal

Als we de thuiszitters die rol toedichten, dan weten we dat we bij ze terecht kunnen voor het hele onderwijssysteem. Wat vertellen de thuiszitters ons? Thuiszitters vragen erom de leerling centraal te stellen. Wat wil je eigenlijk leren? Waarom wil je dat? Hoe wil en kun jij leren? Thuiszitters vertellen ons dat school een sociale plek is, waar je vrienden maakt, waar je respectvol met elkaar om gaat. Ze vertellen ons dat school ook een plek is waar je andere volwassenen ontmoet dan waar je in je thuisomgeving mee te maken hebt. En ze hopen volwassenen te ontmoeten die ze met wijsheid kunnen begeleiden, die ze als sparringspartner kunnen gebruiken. Volwassenen die ze niet controleren, maar stimuleren, uitdagen en kansen bieden.

Wat zou er gebeuren als we opnieuw beginnen met het onderwijs. We doen alsof alle scholen niet bestaan, en we nemen de wensen van onze kanariepietjes in het onderwijs als uitgangspunt. Stel je voor dat we niet meer denken aan school, maar aan scholing. Stel je voor dat we ervoor zorgen dat je kennis overal kunt verzamelen, en dat er plekken zijn om vaardigheden te oefenen. Vaardigheden als houtbewerken, als discussieren, als actief luisteren. Stel je voor dat je begeleid wordt door iemand die met je meekijkt naar je opleidingskeuzes. Eerst doe je dat ook samen met je ouders, later doe je dat alleen met die docent. Je kijkt eerst naar de basis: leren rekenen, leren lezen, leren spelen met anderen. Later kijk je naar waar je talenten liggen en hoe je die kunt smeden tot puur goud. Laat ieder kind zelf zijn schoolcarriere samenstellen. Een schoolgebouw wordt de plek waar je elkaar en anderen ontmoet en leert kennen. Kennis kun je opdoen op een manier die bij je past, online, uit de boeken of in de praktijk. Dat daarmee een half jaar reizen net zo’n waardevolle bijdrage aan je scholing is, als een examen afronden. Hoe mooi zou het zijn als je niet een VWO diploma hebt, of een VMBO diploma, maar dat je vakken afrond op het niveau waarin je dat vak beheerst. En dat dat je hele leven doorgaat.

Vernieuwing

We maken dan een nieuw onderwijssysteem, waarin alle kinderen een plek hebben. Waarin het niet kan dat er iemand uitvalt, omdat we steeds opnieuw, voor ieder kind kijken naar de behoeften en hoe we die invullen. In die toekomst, zonder uitvallers, met scholing voor je hele leven, voor ieder mens, zijn we de laatste thuiszitters dankbaar. We zullen met liefde en bewondering aan ze terug denken: die bijzondere groep kinderen, die ons de weg heeft gewezen naar een betere toekomst!

Meer lezen over het onderwijs? Ga naar 'Waartoe dient het onderwijs' ,  'Topdown en Bottom up in het onderwijs' en naar 'Schoolscha(n)de: niet zwartepieten met thuiszitters'


Interessant blog? Like it op Facebook, +1 op Google, Tweet het of deel dit blog op andere bookmarking websites.

Geschreven door
Pro-Blogger Top Blogger Thought Leader

Elke organisatie, elk team en elk mens ontwikkelt zich. Soms vraagt de buitenwacht om die aanpassing, soms komt de ontwikkeling van binnenuit. Het mooiste is als door die ontwikkeling de aanwezige talenten (nog meer) worden benut. Zo laait het vuurtje op! Ik help je graag met die ontwikkeling. In het hele traject kunnen we samen oplopen: het uitvinden van de ontwikkelopgave, het maken van een plan om tot ontwikkeling te komen en het faciliteren van die ontwikkeling. Daarvoor gebruik ik systemische technieken (opstellingen), mediation-, leiderschaps- en coachingsvaardigheden. Wat In vuur en vlam doet!

Mijn opdrachten spelen zich over het algemeen af in de cultuur sector, bij gemeenten en in het onderwijs. Hier lees je wat mensen van de samenwerking met mij vinden.

Mijn visie op leiderschap: www.in-vuur-en-vlam.nl

Voor mijn werkervaring, zie https://nl.linkedin.com/in/hettekevideler 

Hetteke's Profielfoto
Hetteke antwoordt op het onderwerp: #1634 7 maanden 22 uren geleden
Ik zie i.d.d. allerlei initiatieven voor vernieuwing, ook op scholen, op individueel en teamniveau. Dus die deur is zeker open aan het gaan. Tegelijkertijd is er weinig experimenteerruimte in de mainstream, moet de Inspectie meten op zaken die niets te maken hebben met de ontwikkeling van de leerlingen
Het IBBO is net als democratisch onderwijs een voorbeeld van hoe het ook kan. Ik ben benieuwd in hoeverre dit soort voorbeelden de mainstream gaan beïnvloeden. Ik hoop een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van de mainstream, zodat leerlingen hun geluk kunnen vinden. Docenten en schoolleiders kunnen zich dan weer concentreren op waarom ze ooit voor hun vak hebben gekozen: het overbrengen van enthousiasme, het stimuleren van interesse en het ontwikkelen van kinderen.
Gio Vogelaar's Profielfoto
Gio Vogelaar antwoordt op het onderwerp: #1631 7 maanden 1 dag geleden
Hallo Hetteke,

Gelukkig zie ik steeds meer beweging komen in de echte onderwijs-innovatie, maar er is nog veel te doen. Het aantal democratische scholen in Nederland stijgt steeds sneller en ik weet niet of je het IBBO-onderwijs al kent. Inmiddels ook al 7 scholen. Zelf weet ik dat er momenteel zo'n 100 scholen in het VO hun docententeams aan het omscholen zijn naar gepersonaliseerd coachen van leerlingen volgens de Kunskapskolan methode uit Zweden. En op steeds meer scholen nemen docenten zelf initiatieven. Ik merk ook dat ik nu mijn verhaal ook binnen het onderwijs mag komen vertellen en dat betekent dat de deur is opengegaan. Deze berichten zul je echter niet horen of lezen in de mainstream media, want die verzwijgen dat liever.

Wat mijn lezing betreft, kun je het een en ander lezen via: www.jeugdzorgvuldig.nl/lezingen.htm of als je op Facebook of Linked-In zit, kun je me ook zoeken?

Hartelijke groet,

Gio

Wat vind jij? deel het met ons!

INFO: You are posting the message as a 'Guest'

×
Niets meer missen?

Schrijf je nu in voor onze (max.) wekelijkse nieuwsbrief en mis geen enkel Leiderschapsblog of -nieuwsbericht meer.