Login
Hoofd menu
Selecteer WPM
Drie. Twee. Een. GO! Waartoe dient het onderwijs? Geschreven door Hetteke Videler. Weet je nog? Die ene docent die jou met een paar vriendelijke woorden je verder hielp? Of die andere, die geen orde kon houden, waarbij de klas als een pact wolven reageerde? In de zesde klas van de lagere school hadden wij een hoofdmeester die onze hele klas, 42 kinderen sterk, in de smiezen had: de slechtziende jongen, het rijke meisje met problemen thuis, iedereen. Hij wist ruim 20 jaar later nog wie mijn ouders zijn en wat ik op dat moment deed. Docenten brengen kennis over, maar ze zijn vooral mede-opvoeders. Een docent zet de toon in de klas, is als klassenmanager van grote invloed op de groep. Kortom: docenten zijn belangrijk. Misschien ben je zelf docent. Een bewuste keuze omdat je een diepe passie hebt voor je vak. Of omdat je heel graag voor 'kanariepietjes' wilt zorgen. Het kan ook dat je het een fantastisch idee vindt om kinderen een deel van hun weg naar volwassenheid te begeleiden. Misschien ben je docent geweest, of heb je ervan gedroomd maar heb je het niet gedaan. En dan ben je niet de enige. Het einde van het systeem Het onderwijs ligt in duigen. Duizenden gepassioneerde docenten werken in een systeem dat het kind niet centraal zet. Stuk voor stuk zijn ze met idealen en met een stevige opleiding aan deze baan begonnen. De uitstroom is hoog. Tot een kwart van de jonge leraren, stroomt uit tijdens het eerste werkjaar het onderwijs (www.onderwijsincijfers.nl). Ook in de jaren erna is de uitstroom stevig. Het ziekteverzuim is schrikbarend hoog, tegen de 5%. “Werknemers in het onderwijs verzuimden bijna anderhalf keer zo vaak als het landelijk gemiddelde van alle bedrijfstakken..” schrijft het CBS op haar site. Overigens zijn deze cijfers vertekend doordat het onderwijs op de universiteiten en hogescholen wordt meegerekend. In het basisonderwijs en het speciaal onderwijs ligt het ziekteverzuim veel hoger, op of boven de 6% (www.onderwijsincijfers.nl). De combinatie van hoog ziekteverzuim en hoge uitstroom is een klassiek signaal van een organisatie waar het water aan de lippen staat. Dus niet alleen de thuiszitters geven aan dat het onderwijssysteem aan zijn einde is. Ook de werknemers in dit systeem voelen zich niet senang. Hoe komt dat? Starten docenten aan hun loopbaan met valse verwachtingen? Hebben ze een verkeerd beeld van wat het vak inhoud? Of passen hun dromen en idealen onvoldoende bij de doelstellingen van het onderwijs? De doelstelling van het onderwijs Wat is de doelstelling van het onderwijs? Het ministerie van OCW zegt: “Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) werkt aan een slim, vaardig en creatief Nederland. OCW wil dat iedereen goed onderwijs volgt en zich voorbereidt op zelfstandigheid en verantwoordelijkheid.” Dus je voorbereiden op zelfstandigheid en verantwoordelijkheid lijkt apart te staan van het volgen van goed onderwijs. Maar wat is goed onderwijs? Het ministerie zwijgt. Gaan we naar de wet, dan zien we dat het onderwijs belangrijk is. In artikel 23 van de grondwet ligt vast dat we onderwijs hebben en volgen. Er wordt gesproken over deugdelijk onderwijs, maar niet over wat dat dan is. Ook een diepere studie van wetteksten levert weinig op. De wet Passend Onderwijs (een van de nieuwste wetten) neemt voor waar aan dat we allemaal snappen waarom onderwijs zo belangrijk is en regelt alleen dat het toegankelijk is voor iedereen. De wet op het Basisonderwijs regelt allerlei structuren, maar niet waartoe het basisonderwijs bestaat. De wet voor het Voortgezet Onderwijs spreekt over kerndoelen, en werkt die (in andere documenten) tot in detail uit per vak. Wat het Voortgezet Onderwijs in zijn totaliteit moet bereiken (bijvoorbeeld: 'de opvoeding tot mondige, democratische burgers' een kerndoelstelling van onderwijs geformuleerd door Martha Nussbaum) wordt dan weer niet gedefinieerd. Kortom: we besteden 29 miljard euro per jaar aan het onderwijs, maar we weten niet precies waar dat toe moet leiden. Als docent heb je dus niets om je aan vast te houden, je doelen op af te stemmen of je aan te meten. Geen wonder dat er zoveel docenten ziek zijn en er de brui aan geven. Geen wonder dat ouders en docenten soms lijnrecht tegen over elkaar lijken te staan. Geen wonder dat zoveel kinderen vermorzeld raken in dit onderwijssysteem. Hoe dan? Hoe weet je als docent, liefst voordat je aan het avontuur begint, of jouw dromen en idealen, passen bij wat de wetgever van je verwacht? Hoe weet je als schoolleider dat je de goede dingen doet? Hoe weet je als schoolinspectie dat een school met de juiste zaken bezig is? Hoe weten wij, het volk, als basis van de democratie, of we de de partijen kiezen, die het onderwijs aansturen op een manier die past bij onze idealen? Allemaal vragen waar we geen antwoord op kunnen geven, zolang we niet hebben bepaald waartoe het onderwijs bestaat. Laten we met ouders, met docenten, met leerlingen en thuiszitters rond de tafel gaan. Laten we, gevoed door denkers als Martha Nussbaum, Janus Korczak, Ken Robinson en Alice Miller, beginnen bij de basis: waartoe dient het onderwijs? Laten we de wereld om ons heen beschouwen, en bedenken wat wij onze kinderen en jongeren willen meegeven om in die wereld te functioneren. Laten we daar de tijd voor nemen en stap voor stap aan een nieuw onderwijs gaan bouwen. De wetgeving moet aangepast, de bestaande instituten veranderd of afgebroken en dat doen we van onderaf. We bouwen aan onderwijs waar docenten hun idealen in kunnen realiseren, onderwijs waar de buitenbeentjes binnen kunnen blijven, onderwijs waar we met z'n allen trots op zijn. Andere blogs over dit onderwerp: Thuiszitters als wegwijzers  Topdown en bottom up in het onderwijs .Discusieer mee over dit blog of deel het op social media

Waartoe dient het onderwijs?

onderwijs > Waartoe dient het onderwijs?  | leiderschap

Weet je nog? Die ene docent die jou met een paar vriendelijke woorden je verder hielp? Of die andere, die geen orde kon houden, waarbij de klas als een pact wolven reageerde? In de zesde klas van de lagere school hadden wij een hoofdmeester die onze hele klas, 42 kinderen sterk, in de smiezen had: de slechtziende jongen, het rijke meisje met problemen thuis, iedereen. Hij wist ruim 20 jaar later nog wie mijn ouders zijn en wat ik op dat moment deed. Docenten brengen kennis over, maar ze zijn vooral mede-opvoeders. Een docent zet de toon in de klas, is als klassenmanager van grote invloed op de groep. Kortom: docenten zijn belangrijk.

Misschien ben je zelf docent. Een bewuste keuze omdat je een diepe passie hebt voor je vak. Of omdat je heel graag voor 'kanariepietjes' wilt zorgen. Het kan ook dat je het een fantastisch idee vindt om kinderen een deel van hun weg naar volwassenheid te begeleiden. Misschien ben je docent geweest, of heb je ervan gedroomd maar heb je het niet gedaan. En dan ben je niet de enige.

Het einde van het systeem

Het onderwijs ligt in duigen. Duizenden gepassioneerde docenten werken in een systeem dat het kind niet centraal zet. Stuk voor stuk zijn ze met idealen en met een stevige opleiding aan deze baan begonnen. De uitstroom is hoog. Tot een kwart van de jonge leraren, stroomt uit tijdens het eerste werkjaar het onderwijs (www.onderwijsincijfers.nl). Ook in de jaren erna is de uitstroom stevig. Het ziekteverzuim is schrikbarend hoog, tegen de 5%. “Werknemers in het onderwijs verzuimden bijna anderhalf keer zo vaak als het landelijk gemiddelde van alle bedrijfstakken..” schrijft het CBS op haar site. Overigens zijn deze cijfers vertekend doordat het onderwijs op de universiteiten en hogescholen wordt meegerekend. In het basisonderwijs en het speciaal onderwijs ligt het ziekteverzuim veel hoger, op of boven de 6% (www.onderwijsincijfers.nl). De combinatie van hoog ziekteverzuim en hoge uitstroom is een klassiek signaal van een organisatie waar het water aan de lippen staat.

Dus niet alleen de thuiszitters geven aan dat het onderwijssysteem aan zijn einde is. Ook de werknemers in dit systeem voelen zich niet senang. Hoe komt dat? Starten docenten aan hun loopbaan met valse verwachtingen? Hebben ze een verkeerd beeld van wat het vak inhoud? Of passen hun dromen en idealen onvoldoende bij de doelstellingen van het onderwijs?

De doelstelling van het onderwijs

Wat is de doelstelling van het onderwijs? Het ministerie van OCW zegt: “Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) werkt aan een slim, vaardig en creatief Nederland. OCW wil dat iedereen goed onderwijs volgt en zich voorbereidt op zelfstandigheid en verantwoordelijkheid.” Dus je voorbereiden op zelfstandigheid en verantwoordelijkheid lijkt apart te staan van het volgen van goed onderwijs. Maar wat is goed onderwijs? Het ministerie zwijgt. Gaan we naar de wet, dan zien we dat het onderwijs belangrijk is. In artikel 23 van de grondwet ligt vast dat we onderwijs hebben en volgen. Er wordt gesproken over deugdelijk onderwijs, maar niet over wat dat dan is.

Ook een diepere studie van wetteksten levert weinig op. De wet Passend Onderwijs (een van de nieuwste wetten) neemt voor waar aan dat we allemaal snappen waarom onderwijs zo belangrijk is en regelt alleen dat het toegankelijk is voor iedereen. De wet op het Basisonderwijs regelt allerlei structuren, maar niet waartoe het basisonderwijs bestaat. De wet voor het Voortgezet Onderwijs spreekt over kerndoelen, en werkt die (in andere documenten) tot in detail uit per vak. Wat het Voortgezet Onderwijs in zijn totaliteit moet bereiken (bijvoorbeeld: 'de opvoeding tot mondige, democratische burgers' een kerndoelstelling van onderwijs geformuleerd door Martha Nussbaum) wordt dan weer niet gedefinieerd. Kortom: we besteden 29 miljard euro per jaar aan het onderwijs, maar we weten niet precies waar dat toe moet leiden.

Als docent heb je dus niets om je aan vast te houden, je doelen op af te stemmen of je aan te meten. Geen wonder dat er zoveel docenten ziek zijn en er de brui aan geven. Geen wonder dat ouders en docenten soms lijnrecht tegen over elkaar lijken te staan. Geen wonder dat zoveel kinderen vermorzeld raken in dit onderwijssysteem.

Hoe dan?

Hoe weet je als docent, liefst voordat je aan het avontuur begint, of jouw dromen en idealen, passen bij wat de wetgever van je verwacht? Hoe weet je als schoolleider dat je de goede dingen doet? Hoe weet je als schoolinspectie dat een school met de juiste zaken bezig is? Hoe weten wij, het volk, als basis van de democratie, of we de de partijen kiezen, die het onderwijs aansturen op een manier die past bij onze idealen? Allemaal vragen waar we geen antwoord op kunnen geven, zolang we niet hebben bepaald waartoe het onderwijs bestaat.

Laten we met ouders, met docenten, met leerlingen en thuiszitters rond de tafel gaan. Laten we, gevoed door denkers als Martha Nussbaum, Janus Korczak, Ken Robinson en Alice Miller, beginnen bij de basis: waartoe dient het onderwijs? Laten we de wereld om ons heen beschouwen, en bedenken wat wij onze kinderen en jongeren willen meegeven om in die wereld te functioneren. Laten we daar de tijd voor nemen en stap voor stap aan een nieuw onderwijs gaan bouwen. De wetgeving moet aangepast, de bestaande instituten veranderd of afgebroken en dat doen we van onderaf. We bouwen aan onderwijs waar docenten hun idealen in kunnen realiseren, onderwijs waar de buitenbeentjes binnen kunnen blijven, onderwijs waar we met z'n allen trots op zijn.

Andere blogs over dit onderwerp: Thuiszitters als wegwijzers  Topdown en bottom up in het onderwijs


Interessant blog? Like it op Facebook, +1 op Google, Tweet het of deel dit blog op andere bookmarking websites.

Geschreven door
Pro-Blogger Top Blogger

Elke organisatie, elk team en elk mens ontwikkelt zich. Soms vraagt de buitenwacht om die aanpassing, soms komt de ontwikkeling van binnenuit. Het mooiste is als door die ontwikkeling de aanwezige talenten (nog meer) worden benut. Zo laait het vuurtje op! Ik help je graag met die ontwikkeling. In het hele traject kunnen we samen oplopen: het uitvinden van de ontwikkelopgave, het maken van een plan om tot ontwikkeling te komen en het faciliteren van die ontwikkeling. Daarvoor gebruik ik systemische technieken (opstellingen), mediation-, leiderschaps- en coachingsvaardigheden. Wat In vuur en vlam doet!

Mijn opdrachten spelen zich over het algemeen af in de cultuur sector, bij gemeenten en in het onderwijs. Hier lees je wat mensen van de samenwerking met mij vinden.

Mijn visie op leiderschap: www.in-vuur-en-vlam.nl

Voor mijn werkervaring, zie https://nl.linkedin.com/in/hettekevideler 

Hetteke's Profielfoto
Hetteke antwoordt op het onderwerp: #1646 2 maanden 3 weken geleden
Hi Jellie,
Wat mooi dat je dit onderzoek hebt gedaan en wereldkundig hebt gemaakt. Kan me voorstellen dat daar moed voor nodig is geweest, omdat je zelf uit het onderwijs komt. Wat je zegt: het kind centraal en elk kind is anders. Dus hoe richten we scholing in zodat elk kind zijn Anders Wijsheid kan ontwikkelen? Mooie vraag. In mijn blog over thuiszitters heb ik het ook over de anderswijzen, kinderen die uit het systeem zijn gegaan, gevallen of gegooid.
Ik zal het hoofdstuk op je site zeker lezen!

Hetteke
Jellie de Roos's Profielfoto
Jellie de Roos antwoordt op het onderwerp: #1645 2 maanden 3 weken geleden
Waar willen we met ons onderwijs naartoe? Ik schreef er als ex-juf/schoolleider met 22 jaar ervaring onlangs een boek over. 'Juf klapt uit de school'. Ik geloof dat het inderdaad begint met uitgaan van het kind. Maar daar begint de grootste uitdaging... het kind bestaat niet. Ieder kind is Anders Wijs. In mijn boek ben ik op zoek gegaan naar antwoorden, ik kreeg ze... van leerlingen, leerkrachten, bestuurders, hoofd onderwijsinspectie po Arnold Jonk. Ik vond antwoorden in de wetenschap, van oude wijsgeren. En ik vond ze in de rode draad van mijn eigen onderwijservaringen. Mijn antwoord is dit: Ik hoop van harte dat we Anders Wijs gaan worden, met hart voor ieder kind met elk talent. Het is mijn missie dan ook om een ieder mee te nemen van het huidige 'passend' onderwijs naar werkelijk kloppend onderwijs. Voor een gratis hoofdstukje uit mijn boek, ga naar www.anders-wijs.nl Vriendelijke groet Jellie de Roos

Wat vind jij? deel het met ons!

INFO: You are posting the message as a 'Guest'

FacebookG+TwitterRSSLinkedInPaper.li

Niets meer missen?

Schrijf je nu in voor onze (max.) wekelijkse nieuwsbrief en mis geen enkel Leiderschapsblog of -nieuwsbericht meer.