Deel 3 van 3 over vakmanschap, AI en de menselijke maat
In deel 1 schreef ik dat ik zelf dommer word van AI. In deel 2 dat het correctiemechanisme van de markt niet meer werkt: de klant komt niet meer terug met hangende pootjes, want de AI ruimt zijn eigen rommel op. Blijft over: wie ziet het straks nog wél? En daar wordt het een leiderschapsvraag.
Hoe vakmanschap ontstond
Vakmanschap ontstond altijd op dezelfde manier. Je begon als junior. Je maakte fouten, je leerde ervan, je werd ervaren. En op een dag was jij degene die de nieuwe junior over zijn schouder meekeek.
Die weg was traag. Inefficiënt. Kostbaar. En precies daarom werkte hij. Je leerde niet ondanks het geploeter, je leerde erdóór.
De rationele beslissing
Waarom zou je nu nog een junior aannemen? De AI doet zijn werk sneller, goedkoper, en zonder dat er iemand tijd in hem hoeft te steken. Per kwartaal bekeken is het een volstrekt rationele beslissing.
Maar stel jezelf dan wel deze vraag: waar komt over tien jaar je senior vandaan?
We zijn de ladder aan het weghalen terwijl we er zelf nog bovenop staan. Wij redden ons wel, wij hebben onze ervaring al. Het is de generatie na ons die geen manier meer heeft om boven te komen.
Wat er met de winst gebeurt
En er is nog een keuze die gemaakt wordt, vaak zonder dat hij als keuze wordt herkend.
AI levert winst op: hetzelfde werk, sneller, met minder mensen. Wat doe je met die winst? Je kunt de vrijgekomen ruimte teruggeven aan je mensen: tijd voor kwaliteit, voor onderhoudbaarheid, voor het opleiden van de volgende. Of je kunt de kosten omlaag brengen door mensen te laten gaan, en de winst laten wegvloeien.
Wat ik om me heen zie is overwegend het tweede. Niet omdat het moet, maar omdat het kan, en omdat het op de korte termijn goed oogt op papier.
Dat is een keuze. Geen natuurwet, geen onvermijdelijkheid. Een keuze, die iemand maakt, in een vergaderkamer.
Het dilemma is echt
Ik ga niet doen alsof er een makkelijk antwoord is.
Je moet mee. Doe je niet mee, dan ben je te duur en te traag en raak je de klant kwijt aan iemand die het wel doet. Dat is geen zwakte van jou als leider, dat is de markt. En de klant vraagt nu eenmaal niet om onderhoudbaarheid.
Dus je zit klem. Je weet als vakman wat er misgaat, en je moet toch meebewegen. Dat is oprecht ongemakkelijk, en ik denk dat elke leidinggevende met verstand van zijn vak dat op dit moment voelt.
Wat wél in jouw hand ligt
Maar tussen "helemaal niet meedoen" en "kritiekloos meegaan" ligt een enorme ruimte. Die ruimte is van jou.
Je bepaalt wat je met de winst doet. Vloeit de vrijgekomen tijd naar kwaliteit, of enkel naar de kostenpost? Niemand maakt die keuze voor je.
Je bepaalt of je nog juniors opleidt. Het kost geld en het levert dit kwartaal niets op. Doe het toch. Je bouwt aan de mensen die over tien jaar moeten beoordelen wat de machine maakt.
Je bepaalt of je mensen nog leren, of alleen nog aannemen. Laat ze de AI bevragen, corrigeren, tegenspreken. Wie alleen accepteert, verleert.
En je bepaalt wat je tegen je klant zegt. Je hoeft niet mee te gaan in de fictie dat werkend hetzelfde is als goed. Benoem het, ook als hij er nu niet voor kiest. Dan weet hij het tenminste, en weet jij dat je het gezegd hebt.
De menselijke maat is een beslissing
De menselijke maat verdwijnt niet door AI.
Hij verdwijnt doordat niemand hem verdedigt.
AI heeft geen oordeel, geen inlevingsvermogen, geen idee wat er op het spel staat. Dat hoeft ook niet, het is gereedschap. Maar het betekent wel dat het oordeel ergens anders vandaan moet komen.
Van jou dus.
Blogserie 'AI en de menselijke maat'
#1 [17-07-2026] Waarom ik dommer word van AI
#2 [24-07-2026] If you pay peanuts (maar de aap komt niet meer terug)
#3 [31-07-2026] De ladder die we weghalen
#proloog [07-08-2026] Grijs worden: hoe AI mijn passie geruisloos meenam
Steun Lerende Leiders - een kop koffie
Reacties (0)
Nog geen reacties. Wees de eerste die zijn mening deelt!