Anderen leiden
Het Dominoprincipe
Wat is veerkracht en hoe ontwikkelen we het?
Gezamenlijke veerkracht
De individualisering, globalisering, de ICT revolutie en de explosie van kennis biedt nieuwe mogelijkheden, maar komt tegelijk met uitdagingen op alle niveau's: wereld[i], naties, sectoren, organisaties en medewerkers. Niveaus die ook onderling meer afhankelijk zijn geworden.
Je hebt ras optimisten en notoire pessimisten; sommigen veren bij verandering en tegenslag op, anderen worden onzeker, maar de meesten van ons zitten allemaal weleens ‘vast’ en kennen later evengoed weer perioden waarop we met plezier bergen kunnen bedwingen. Tegenslagen en veranderingen kunnen doelstellingen doorkruisen en stress veroorzaken - of je sterker maken en nieuwe kansen laten zien. Dat hangt af van je mentale veerkracht. Veerkracht is cruciaal om met de nieuwe werkelijkheid om te gaan. Steeds meer mensen zien dat.
Vijf werkdrukcultuurfasen: van taboe naar veerkracht
1 miljoen mensen hebben last van werkstress. De oorzaken zijn voor iedereen verschillend. Denk aan langdurig te hoge werkdruk, soms in combinatie met privé omstandigheden zoals mantelzorgtaken, zorgen over de toekomst van werk of behoefte aan sociale steun op het werk. Ook bij Signify – het voormalige Philips Lighting – zijn al veel doortimmerde workshops gegeven die hierop aansluiten, als HR directeur sociale innovatie Yvonne van den Berg het over een andere boeg gooit. “Het gaat vaak meer om een cultuurverandering en dan kom je er niet met individuele bewustwording, maar is een maatwerkaanpak van cruciaal belang (en bij voorkeur met het hele team).”
Oplopende werkstress, stagnerende productiviteit: hoe verder?
De werkstress verspreidt zich tot 2030 over een kwart van de beroepsbevolking. De groei van de arbeidsproductiviteit in Nederland stagneert en nam met een historische primeur in 2016 zelfs af. Economen en bedrijfskundigen enerzijds en bedrijfsartsen, psychologen en arbeidsdeskundigen anderzijds kijken fundamenteel anders naar de relatie tussen werkdrukbalans en arbeidsproductiviteit. Dat bemoeilijkt een oplossing voor beiden. "Vijfendertig procent van het potentieel gaat verloren". De begrippen arbeidsproductiviteit en werkdruk worden neergezet, de botsing of kloof geschetst. Veerkracht vormt een brug. Waarom zouden we die niet nemen? Een artikel speciaal voor de week van de werkstress 2019.
Er liggen urgente maatschappelijk vraagstukken: duurzaamheid, zorg, onderwijs, milieu. Veel mensen willen daar een bijdrage aan leveren in hun leven en werk. Maar daar zijn grenzen aan. Werkdruk neemt toe, de arbeidsproductiviteit in arbeidsintensieve organisaties stijgt nauwelijks. In sectoren zoals de rechtelijke macht, het onderwijs, de ggz, de politie neemt de arbeidsproductiviteit zelfs af. Dat zijn ook sectoren waar de werkdruk erg hoog is. Los van de causaliteit: hier is niemand blij mee. Hoe vergroten we de mogelijkheden van de b.v. Nederland?
Hoe verbinden we de psychologische behoeften (vakmanschap, betrokkenheid, zingeving) met economische behoeften (effectiviteit, productiviteit, innovatie)?
Veerkracht voor Teamleiders
Eerste hulp voor managers die weleens wakker liggen
Veerkracht is het psychologische en samenwerkende vermogen om te reageren op verandering en tegenslag. Mentale veerkracht is het resultaat van gebalanceerdheid, doorzettingsvermogen, zelfvertrouwen, verantwoordelijkheid en zingeving. Uit onderzoek blijkt dat personen met een hoge veerkracht een rationele, oplossingsgerichte copingstrategie hebben. Bij stress neemt dat vermogen af. Kun je veerkracht ontwikkelen?
Werkstress
Werkstress is beroepsziekte No.1. Als het dat niet was, zou er een eenvoudige remedie zijn. Er is imiddels veel bekend over het schadelijke effect van hoge cortisolniveaus op het cognitief vermogen. De gevolgen van stress zijn kortweg rampzalig en zeer kostbaar. Dus wil je het voorkomen. Regelruimte, sociale steun en zingeving zijn de belangrijkste draaiknoppen daarvoor. Dat weten managers. Maar de economische realiteit stelt uiteraard wel grenzen aan wat er kan worden geregeld, van begrip wordt het takenpakket niet kleiner en ook bevlogen medewerkers kunnen opbranden. Hun taken komen dan op de schouders van de achterblijvers.
Dialoog, verheldering van begrip (deel 4)
Tijdens de Dialoog leren we hoe we samen moeten denken, niet slechts in de zin van: een gezamenlijk probleem analyseren of gezamenlijk kennis creëren.We leren een collectieve gevoeligheid te ontwikkelen, waarin gedachten, gevoelens en de daaruit voortvloeiende maatregelen niet aan één individu toebehoren, maar aan de groep als geheel. Zoals de David Bohm opmerkte, lijkt het denken zelf te verbeteren wanneer de basis van het denken wordt onderzocht. Mensen gaan een zekere coördinatie in hun optreden aan de dag leggen, zonder het kunstmatige, langdradige proces van besluitvorming dat tot nu toe gebruikelijk was. Er is sprake van een gelijkgerichtheid in het optreden. Elk teamlid weet gewoon wat er van hem wordt verwacht of wat hij het beste kan doen, omdat iedereen deel uitmaakt van een groter geheel.
Volgens David Bohm is fragmentatie van denken een virus dat alle terreinen van menselijke activiteit heeft geïnfecteerd. De meeste specialisten kunnen niet verder kijken dan hun vakgebied. Marketing ziet productie als het probleem. Managers moeten ‘denken’ en arbeiders moeten ‘doen’. Mensen redeneren niet samen, maar verdedigen hun rol, proberen anderen te verslaan. Als fragmentatie een ziekte van deze tijd is, dan is dialoog een enigszins beproefde strategie om van de denkwijze af te komen die uit deze fragmentatie ontstaat.Het gaat hierbij om het verbinden van kennis die gefragmenteerd is. Kennis die in het hoofd, hart en handen van individuen zit, maar die nooit wordt aangesproken, blijft gefragmenteerd. Pas door deze kennis boven water te krijgen en te delen met anderen, ontstaat er verbinding en kan er nieuwe kennis worden gecreëerd.Een dialoog voeren vergt dat je kunt luisteren.
Dialoog, verheldering van begrip (deel 3)
Nederigheid als grondslag voor een dialoog.
Tijdens de zoektocht naar verheldering van het begrip bekijken we nu een andere eigenschap van de grondhouding die dialoog mogelijker maakt. Nederigheid, een begrip dat wanneer genoemd veel reacties teweeg brengt en vooral cynisme en weerstand. Ik bekijk nederigheid graag vanuit het perspectief van Dag Hammarskjöld die, net als Martin Buber, een hoge morele opvatting had over zijn taken in het leven. Hoe klein of groot je rol in het maatschappelijk leven ook is: het is alleen geloofwaardig door zuiverheid en dienstbaarheid. Hoe belangrijk die nederige houding ten aanzien van dat wat je in het leven te doen hebt voor Hammarskjöld was spreekt ook uit het volgende citaat:‘Nederigheid is in even sterke mate de tegenhanger van zelfvernedering als van zelfverheffing. Nederigheid wil zeggen: zichzelf niet vergelijken. Rustend in zijn eigen werkelijkheid, is het ik niet beter en niet slechter, niet groter en niet kleiner – dan iets of iemand anders.
Een van de valkuilen tijdens een dialoog is dat er op een moment toch weer een discussie ontstaat. Een moment dat de verschillende visies of perspectieven een reactie van veroordeling oproept, waarbij de ander zich geroepen voelt om zijn of haar visie te gaan verdedigen. Wat kan helpen dit moment te voorkomen is het aannemen van een houding van nederigheid bij de deelnemers aan de dialoog. Nederigheid is een eigenschap die er voor zorgt dat een dialoog de kans krijgt zich te ontwikkelen op weg naar verdieping en begrip.
Nederigheid is bij mensen een houding of eigenschap die zich kenmerkt door weinig voor zichzelf te eisen en zichzelf niet op de voorgrond te plaatsen, en afkeer van gebruik van macht of aanvaarden, laat staan opeisen, van eer. Nederigheid is niet te combineren met egoïsme of egocentrisme. Nederigheid dient niet verward te worden met gebrek aan zelfwaardering of onderdanigheid. Die nederige houding is meer dan ooit nodig om impact te krijgen. Want ze zal anderen aanzetten om met veel energie initiatieven te nemen. Hoe kan je zo’n nederige houding aannemen? Door oprecht gemeend “dank je “ te zeggen, door je woorden en daden te laten overeenstemmen, door bereidheid te tonen om bij te leren, door na een geschil als eerste de stap te zetten tot verzoening, door niet dadelijk uit je slof te schieten als iemand een fout maakt, maar eerst te zeggen dat missen menselijk is, door te aanvaarden dat iemand anders misschien een beter idee of visie heeft dan jij, door de tijd te nemen om te luisteren. Nederigheid doet ons op de eerste plaats onze eigen fouten en stommiteiten erkennen. Dan hebben we de juiste gesteldheid om begrip te hebben voor andermans gebreken en zijn we in staat hen met succes te helpen. In die gesteldheid zullen we ook van hen kunnen houden, met hun tekortkomingen.
Nederigheid, sterk verwant aan bescheidenheid, is het tegenovergestelde van hoogmoed of arrogantie. Maar nederigheid moet altijd samengaan met gezonde stoutmoedigheid. "Met de stoutmoedigheid alleen, loopt men het risico de andere te verpletteren, met de nederigheid alleen, loopt men het risico helemaal niets te doen.” (Dennis Gira). Stoutmoedigheid staat dan voor speels kritisch zijn naar jezelf en de ander, van platgetrapte paden af durven stappen, durven verkennen wat je niet kent, kinderlijk nieuwsgierig zijn, avontuurlijk durven zijn, ondernemend en vrijmoedig.
Nederigheid gebruiken we dan als Linda Kohanov het zegt; als de moed om te voelen, de wil om kwetsbaar te zijn en de wijsheid van alle levende wezens te aanvaarden. Nelson Mandele zei het treffend wanneer hij over leiderschap sprak;" Wees nederig en deel de eer. U bent als leider ook maar een mens. Fouten maken hoort er dus bij. Belangrijk is die fouten te erkennen. Zo laat u niet alleen uw menselijke kant zien, maar kweekt u ook meer vertrouwen. 'Nederigheid trekt aan en inspireert. Arrogantie doet dat niet.' Deel ook de eer met de mensen die voor u werken, anders raakt u na verloop van tijd hun steun kwijt" Of zoals Sister Chan Khong (1938) vredesactiviste tijdens de Vietnamoorlog zei;"Kijk dieper door te mediteren. Meditatie leert je nederig te zijn over je waarnemingen. Om dieper te kijken. Dieper te kijken naar dingen zodat we hun werkelijkheid dichter kunnen benaderen. We moeten niet al te zeker zijn van onze kennis. Als je nederig en open bent leer je elke dag iets nieuws".
Nederigheid is een houding die je helpt alles en anderen als gelijkwaardig te zien en dat is waar een dialoog op leeft. Zoals Eckhart Tolle zegt;" In wezen ben je niet beter of minder dan iemand anders. Uit dat inzicht komen echt zelfrespect en echte nederigheid voort".
Nederigheid is de grondslag van alle deugden en van de dialoog. Ken Blanchard zegt;" Nederigheid betekent niet dat je minder over jezelf denkt, maar minder aan jezelf. En dat kun je ervaren tijdens een dialoog op het moment dat je zo diep betrokken bent bij wat de ander probeer te vertellen, dat je minder aandacht hebt voor dat gebabbel in je hoofd.